Amerykański Czerwony Krzyż do 1939

Amerykański Czerwony Krzyż do 1939 – amerykańska organizacja humanitarna założona w 1881, aktywna na polu działalności opiekuńczej na ziemiach polskich. Celem powstania była organizacja opieki nad żołnierzami w Stanach Zjednoczonych podczas trwania konfliktów zbrojnych. Z czasem zadania rozszerzyły się do niesienia pomocy ofiarom klęsk żywiołowych, zmian politycznych, głodu. Swoją działalność w Polsce Amerykański Czerwony Krzyż rozpoczął po zakończeniu I wojny światowej w 1918. Zamiarem organizacji było podjęcie próby pomocy pod względem materialnym i instytucjonalnym odradzającemu się państwu polskiemu. Aktywność miała charakter bezpośredni i doraźny. Dużą grupą docelową udzielanego wsparcia były dzieci, przede wszystkim sieroty, cierpiące głód, dotknięte chorobami. Działacze ACK pomoc najmłodszym traktowali nie tylko jako szansą na przeżycie czasu kryzysu, lecz jako ratowanie przyszłości narodu. Młode pokolenia w przyszłości miały utrzymać na terenach objętych pomocą ustrój demokratyczny i system kapitalistyczny. Przy ACK na terenie Polski działał Junior Red Cross, którego celem była działalność w szkołach, przede wszystkim placówkach edukacyjnych najniższego szczebla ale także zakładanie własnych. W takich szkołach ubodzy uczniowie otrzymywali pomoc materialną od zamożniejszych kolegów oraz rozwijano wiedzę z zakresu higieny szkolnej a także prowadzono międzynarodową korespondencję międzyszkolną. ACK miał wpływ na kształtowanie się podstaw i wzorców powstającego w 1919 systemu szkolnego w Polsce. Główną ideą było zakładanie kół młodzieży w placówkach oświatowych jako forma doskonalenia edukacji dzieci. W 1920 Amerykanie utworzyli sierociniec w Białymstoku. Promowano tam zajęcia praktyczne i przebywanie na świeżym powietrzu. Następnie zaczęto rozwijać koła przy szkołach i ochronkach. Działalność miała na celu zapewnienie dzieciom dotkniętym tragedią wojny „normalne wychowanie”, zaszczepiając im określony światopogląd i wzorce zachowań. W tym samym roku wzmożoną aktywność ACK podjął na terenach Galicji i byłej Kongresówki. Inną formą działania była produkcja odzieży dla dzieci przebywających w szpitalach, sierocińcach czy przebywających w placówkach zorganizowanych przez ACK. Młodzież polska podejmująca aktywność w kołach ACK uczyła się samodzielności, oszczędności i udzielania pomocy innym. Propagowano w nich kulturę miłości bliźniego, altruizmu, etyki zaangażowania w życie społeczne co było zbieżne z koniecznością naprawy moralnej polskiego społeczeństwa w najbliższej przyszłości. ACK funkcjonował na terenach Polski do 1923 r., następnie działania podjęte przez Amerykanów kontynuowane były przez Polski Czerwony Krzyż.

Źródła: Dziecko w historii. Sytuacja dziecka w odrodzonym państwie polskim, red. E. J. Kryńska, Białystok 2020; S. Kuźma-Markowska, „Służba”, kapitalizm i „kosmopolityczny patriotyzm”: Amerykański Czerwony Krzyż Młodzieży w II Rzeczypospolitej, „Dzieje Najnowsze” 2017, r. 48, z. 3; S. Kuźma-Markowska, O humanitaryzmie i Amerykańskim Czerwonym Krzyżu z perspektywy USA, „Dzieje Najnowsze”2014, r. 46, z. 3; A. Suplicka, Ł. Kalisz, R. Nowaczewska, Amerykańska filantropia za granicą od końca XIX w. do lat dwudziestych XX w.: europejska przeszłość – wizjonerska przeszłość, „Dzieje Najnowsze” 2001, z. 1.