Tekst źródłowy strony „Nasz Dom”

'''„Nasz Dom”''' – placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym skierowana do dzieci i młodzieży. Inicjatorem powstania była Sekcja Domów Wychowawczych [[Wydział Opieki nad Dzieckiem Robotniczym|Wydziału Opieki nad Dzieckiem Robotniczym]] powołanego 15.08.1919 przy Komisji Centralnej Związków Zawodowych. Zakład Wychowawczy „Nasz Dom” utworzono w listopadzie 1919 i ulokowano w wynajętej kamienicy w Pruszkowie. Zaangażowanym opiekunem był Związek Robotniczych Stowarzyszeń Spółdzielczych. Inicjatorem i organizatorem placówki była [[Falska Maria|Maria Falska]], wśród uczestników m.in. [[Korczak Janusz|Janusz Korczak]], Zofia Praussowa, Maria Kunicka, [[Sempołowska Stefania|Stefania Sempołowska]]. Problemy z utrzymaniem placówki skłoniły do założenia Towarzystwa „Nasz Dom” (24.11.1921) w skład którego weszli członkowie Wydziału Opieki nad Dzieckiem. Po 1926 do organizacji włączyły się środowiska związane z [[Piłsudską Aleksandrą|Aleksandrą Piłsudską]]. W 1927 towarzystwo podjął decyzję o budowie własnego gmachu, co szybko zrealizowane zaowocowało przeniesieniem zakładu na tzw. Pola Bielańskie (al. Zjednoczenia 34). Zadaniem placówki była opieka nad sierotami i dziećmi pozbawiony opieki głównie ze środowiska robotniczego. Zapewniano bezpłatny pobyt. Niekiedy była to również forma pomocy dla działaczy związkowych pozbawionych możliwości opiekowania się własnymi dziećmi (np. aresztowanych). Dzieci były przyjmowane wyłącznie „z rekomendacji klasowych związków zawodowych”. Przyjmowano, z zasady, dzieci w wieku szkolnym. Przy zakładzie uruchomiono bursę dla młodzieży (część mieszkańców stanowili wychowankowie zakładu, po 1935 przyjmowano młodzież wiejską). W 1931 „Nasz Dom” przyjął 42 dzieci działaczy robotniczych, wychowanków zlikwidowanego zakładu w Kole niedaleko Kalisza. W 1932 towarzystwo zorganizowało po raz pierwszy półkolonie dla dzieci z pobliskich osiedli (kontynuowane w kolejnych latach). W 1937 w „Naszym Domu” mieszkało w internacie 100 dzieci, z przedszkola korzystało 160 (w wieku od 2,5 do 7 lat), do świetlicy uczęszczało około 100 dzieci (9-14 lat). Prowadzono wypożyczalnię książek, czytelnie dla młodzieży i dorosłych. W 1939 na Bielany trafiła część dzieci z zamkniętego przez Niemców Zakładu Wychowawczego im. Michaliny Mościckiej w Spale. W 1942 przyjęto część dzieci z Zakładu im. Ks. Boduena. 02.10.1944 mieszkańcy „Naszego Domu” zostali ewakuowani do wsi Sokolniki pod Jędrzejowem. W 1946 majątek Towarzystwa „Nasz Dom” przejęło [[Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci|Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci]].

Źródła: M. Gołąb, ''„Znałem imię każdego psa, a było ich wtedy w Domu nie mniej niż nas”: powojenne losy ośrodka Wychowawczego RTPD „Nasz Dom” oraz Domu Młodzieży im. F. Dzierżyńskiego'', Warszawa 2019; ''Nasz Dom na Bielanach 1928-2018. Historia miejsca'', red. M. Kopczyńska-Ciesielska, T. Skudniewska, Warszawa 2018; B. Puszkin, ''Realizacja potrzeb społecznych środowiska w działalności Zakładu Wychowawczego „Nasz Dom” w latach 1919-1944'' [w:] ''Oświata, szkolnictwo i wychowanie w latach II Rzeczypospolitej'', red. K. Poznański, Lublin 1991; M. Rogowska-Falska, ''Zakład Wychowawczy „Nasz Dom”: szkic informacyjny'', Warszawa 1928.