Tekst źródłowy strony Akcja Katolicka

'''Akcja Katolicka''' – świecki ruch katolicki aktywny również na polu działalności opiekuńczej. Powstał we Włoszech na bazie ruchu Opera dei Congressi (1897-1904). Stowarzyszenie Akcja Katolicka powołane zostało w 1928 przez papieża Piusa XI. W założeniu organizacja miała mieć charakter apolityczny i dążyć do odnowienia społeczeństwa w duchu chrześcijańskim, jako odpowiedź na tragedię I wojny światowej. Realizację misji podejmowali świeccy katolicy zrzeszeni w Akcji Katolickiej we współpracy z duchowieństwem. Na ziemiach polskich struktury Akcji zaczęły powstawać w 1925, kiedy powołano w Warszawie Komitet Organizacyjny Akcji Katolickiej. W 1926 odbył się ogólnopolski Zjazd Katolicki, gdzie omawiano temat wychowania młodzieży i odrodzenia życia katolickiego w rodzinie. Na Zjeździe powołano ogólnopolską Ligę Katolicką. 24.11.1930 Liga przekształcona została w Akcję Katolicką. Erygował ją Prymas Polski August Hlond, siedziba główna mieściła się w Poznaniu. Dyrektorem został ks. dr Stanisław Bross, prezesem hrabia Adolf Żniński a asystentem kościelnym bp '''[[Dymek Walenty|Walenty Dymek]]'''. Patronem Akcji Katolickiej w Polsce został św. Wojciech.  Podstawę organizacyjną stanowiły: Katolickie Stowarzyszenie Mężów, Katolickie Stowarzyszenie Kobiet, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej i Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej. Do 1936 struktury Akcji łącznie liczyły 519 566 osób. Od 1931 Akcja wydawała „Ruch Katolicki”. Do 1932 tworzono Diecezjalne Instytuty Akcji Katolickiej działające lokalnie. Powstała także Akcja Katolicka kościoła greckokatolickiego oraz ormiańskiego z siedzibami we Lwowie. Głównym celem Akcji było szerzenie wiary katolickiej i moralności chrześcijańskiej poprzez organizowanie rekolekcji, konferencji, zebrań, zlotów czy manifestacji.. Wyróżniano trzy formy działalności: duszpastersko-religijną, polityczną oraz gospodarczo-społeczną. Akcja Katolicka zwracała uwagę na warunki bytowe ludzi i podejmowała działania na rzecz ich poprawy gdyż bez tego misja ewangelizacyjna byłaby niemożliwa. Rozwijano aktywność nauczycielską, społeczną i dobroczynną. Pomagano kobietom pracującym, kobietom posiadającym dzieci, podejmowano się opieki nad młodymi robotnicami oraz chorymi robotnikami, prowadzono bursy dla młodych robotników. Poprzez edukację zwalczano zabobony i zacofanie. W ramach działalności tworzono domy organizacyjne, świetlice, biblioteki, czytelnie, rozgłośnie radiowe, inicjowano wycieczki krajoznawcze, obozy, zajęcia sportowe i muzyczne, przedstawienia teatralne, akademie, wieczornice a także szkolenia zawodowe i gospodarcze dotyczące przysposobienia rolniczego lub kursy ratownicze. Ponadto angażowano się w pomoc materialną ubogim i zaniedbanym rodzinom Akcja utworzyła Uniwersytety Ludowe m. in.  w Łodzi (1936) i w Katowicach (1937) oraz Instytuty Wyższej Kultury Religijnej m. in. W Warszawie (1937) i Włocławku (1938) oraz Centralę Filmową  w Katowicach (1934). W 1939 liczba członków Akcji wynosiła 750 tys. os. Działalność została zakończona wraz z wybuchem II wojny światowej, zakazana w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Reaktywowana w czerwcu 1995. 


Źródła: ''Apostolskie zadania Akcji Katolickiej'', Poznań 1935; J. Dębiński J., ''Z dziejów Akcji Katolickiej'', „Roczniki Humanistyczne” 2004: t. 52; Ł. Pałacki, ''Powstanie Akcji Katolickiej w Polsce w okresie międzywojennym'', „Resovia Sacra” 2019, nr 29; K. Slany, ''Działalność charytatywna Kościoła Katolickiego w Polsce w latach 1918-1939'' [w:] ''Z zagadnień historii pracy socjalnej w Polsce i w świecie'', red. A. Małek, K. Slany, I. Szczepaniak-Wiecha, Kraków 2006; M. Tunkiewicz, ''Akcja Katolicka w Polsce'', „Studia Elbląskie” 2011, nr 12; ''Organizacja Akcji Katolickiej'', Poznań 1935; ''Podstawy Akcji Katolickiej'', Kraków 1926.