Tekst źródłowy strony Grobelny Julian

'''Grobelny Julian''' – ur. 16.02.1893 w Brzezinach, zm. 5.12.1944 w Mińsku Mazowieckim; działacz socjalistyczny, przewodniczący '''[[Rada Pomocy Żydom|Rady Pomocy Żydom]]''', ps. „Trojan”, „Julek”. Pochodził z rodziny robotniczej, z zawody był elektromonterem. W latach 1915-1921 zaangażowany w działalność Pogotowia Bojowego Polskiej Partii Socjalistycznej. Podczas I wojny światowej współpracował z Polską Organizacją Wojskową przy zakładaniu w Łodzi Milicji Ludowej. Brał udział w rozbrajaniu Niemców w listopadzie 1918. Członek Głównego Komitetu Plebiscytowego na Śląsku Cieszyńskim, współtwórca Polskich Drużyn Bojowych. Uczestnik II i III powstania śląskiego. Od 1922 pracował w łódzkim magistracie. Kierownik Oddziału Opieki Otwartej Wydziału Opieki Społecznej. Zajmował się opieką nad ubogimi i potrzebującymi mieszkańcami miasta. Zakładał domy wychowawcze, żłobki i przedszkola. W 1929 został kierownikiem Domu Pracy Wydziału Opieki Społecznej. Domy takie działały przy noclegowniach i służyły walce z żebractwem. Istniały osobne Domy Pracy dla mężczyzn i dla kobiet. Przyjmowano do nich osoby bezdomne oraz te, które utraciły chwilowo zdolność do pracy. W 1930 J. Grobelny zachorował na gruźlicę i przeszedł na emeryturę. W latach 1930-1936 mieszkał w Zaleszczykach, następnie przeprowadził się do Cegłowa. Tam zajął się rozwijaniem spółdzielczości i zakładaniem instytucji publicznych. Po wybuchu II wojny światowej w 1939 organizował w Cegłowie pomoc dla ludności cywilnej. Działacz PPS-WRN, odpowiedzialny za tworzenie oddziałów wojskowych  i szkolenie na terenie powiatu Mińsk Mazowiecki, Siedlce, Sokołów Podlaski, i Węgrów. Organizator pomocy dla ludzi prześladowanych przez okupanta. Przedstawiciel PPS-WRN przy powstającej '''[[Rada Pomocy Żydom|Radzie Pomocy Żydom]]''', której został pierwszym przewodniczącym 12.01.1943. Rada organizowała szeroko zakrojoną pomoc mającą na celu ochronę życia ludności żydowskiej poprzez pomoc w ucieczce, pomoc w zmianie tożsamości a także doraźną pomoc medyczną i materialną oraz szukanie pracy i mieszkania. J. Grobelny zajmował się organizacją siatki współpracowników oraz grup lekarskich dla podopiecznych, walką z donosicielstwem i szmalcownikami. Osobiście przewoził potrzebne dokumenty i pieniądze. Najbardziej zaangażowany w kwestię ratowania dzieci i działalność propagandową. Organizował pomoc dla powstańców w getcie warszawskim. 6.09.1944 wszedł w skład Komitetu Niesienia Pomocy Oswobodzonej Warszawie, 10.10.1944 został starostą powiatowym Mińska Mazowieckiego. Zmarł na gruźlicę.


Źródła: A. Kunert, ''Grobelny Julian'' [w:] ''Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945'', t. 1, Warszawa, 1987; T. Roguski, ''Julian Grobelny „Trojan” – cegłowianin, który kierował „Żegotą”'', „Mińskie Zeszyty Muzealne” 2012, z. 1; M. Urynowicz, M. Szczepaniak, ''Pierwszy przewodniczący „Żegoty”. Historia Juliana Grobelnego'', <nowiki>https://sprawiedliwi.org.pl/pl/historie-pomocy/pierwszy-przewodniczacy-zegoty-historia-juliana-grobelnego</nowiki>, (dostęp 10.02.2025); R. Żebrowski, ''Grobelny Julian'', [w:] ''Polski słownik judaistyczny. Dzieje, kultura, religia, ludzie'', red. Z. Borzymińska, R. Żebrowski, t. 2, Warszawa 2003.