Tekst źródłowy strony Komitet Ratunkowy dla Galicji

'''Komitet Ratunkowy dla Galicji''' – organizacja pomocowa utworzona we Lwowie 10/11.02.1915 z inicjatywy [[Grabskiego Stanisława|Stanisława Grabskiego]]. Działała na terenach Galicji okupowanych w okresie I wojny światowej przez wojska rosyjskie. Występowała pod nazwami: Lwowski Komitet Ratunkowy, Komitet Ratunkowy we Lwowie, Polski Komitet Ratunkowy, wobec braku zgody okupanta rosyjskiego na używanie nazwy „Komitet Ratunkowy dla Galicji” proponowanej przez stronę polską. Celem organizacji było udzielanie pomocy doraźnej i przywrócenie podstaw aktywności gospodarczej ludności Galicji dotkniętej skutkami wojny. Przewodniczącym został Jan Gwalbert Pawlikowski. W ramach Komitetu powstały sekcje: Doraźnej Pomocy, Rolnicza, Sanitarna, Handlowo-Przemysłowa, Skarbowa. Organami terenowymi organizacji były lokalne komitety ratunkowe (powiatowe, miejskie, gminne, parafialne), tworzone pod kierownictwem delegatów Komitetu. W części zachodniej i środkowej Galicji założono 16 komitetów powiatowych, zaś w części wschodniej 11 filii organizacji. Zbierano informacje na temat potrzeb ludności w zakresie strat wojennych. Zajmowano się rozdawnictwem żywności, organizowaniem pomocy (w tym stałej), dążono do zapewnienia materiału siewnego oraz udzielano pożyczek rolnikom borykającym się z brakiem funduszy do prowadzenia gospodarstwa. Optowano za wprowadzeniem kuratorów i administratorów w opuszczonych majątkach ziemskich opuszczonych. Organizowano pomoc sanitarną. Środki na działalność Komitetu pochodziły z dotacji rządu rosyjskiego, stowarzyszeń i organizacji pomocowych, darczyńców prywatnych. Organizację wspierały m.in.: [[Centralny Komitet Obywatelski]], Komitet Pomocy w Wilnie, Komitet Pomocy w Kijowie, Komitet Polski w Humaniu, organizacje polonijne z USA. Od marca do maja 1915 wsparcie otrzymało 31 powiatów galicyjskich. Po wycofaniu się wojsk rosyjskich ze Lwowa 22.06.1915 organizacja podjęła decyzję o ewakuacji. Po przedostaniu się części członków Komitetu do Kijowa, reaktywowano Polski Lwowski Komitet Ratunkowy, który 25.09.1915 rozpoczął działalność. Zajmował się udzielaniem pomocy uchodźcom z Galicji znajdującym się na terenie Kijowa. Pomocą objęto także 300 osób zesłanych na Syberię i Ural. W czasie I wojny światowej organizacja udzieliła pomocy łącznie m.in. 9 tys. uchodźcom polskim z Galicji.

Źródła: W. Grabski, A. Żabko-Potopowicz, ''Ratownictwo społeczne w czasie wielkiej wojny'' [w:] ''Polska w czasie wielkiej wojny (1914-1918)'', t. 2, ''Historia społeczna'', red. M. Handelsman, Warszawa 1932; M. Korzeniowski, M. Mądzik, D. Tarasiuk, ''Tułaczy los. Uchodźcy polscy w imperium rosyjskim w latach pierwszej wojny światowej'', Lublin 2007; ''Polski Lwowski Komitet Ratunkowy'' [w:] ''Leksykon uchodźstwa polskiego w Rosji w latach I wojny światowej'', Lublin 2018; M. Przeniosło, ''Pomoc dzieciom w działalności Rady Głównej Opiekuńczej w latach 1915-1921'', Kielce 2017.