Tekst źródłowy strony Lednicki Aleksander

'''Lednicki Aleksander''' – ur. 15.07.1866, w rodzinnym majątku koło Mińska, zginął w niewyjaśnionych okolicznościach 11.08.1934 w Warszawie; adwokat, działacz społeczny i polityczny. W 1885 rozpoczął studia na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Moskiewskiego. W latach 1886-1887 studiował na Wydziale Prawa na uczelni w Moskwie, następnie w Demidowskim Liceum Prawnych w Jarosławiu, gdzie w 1889 uzyskał stopień kandydata nauk prawnych. W 1889 rozpoczął aplikację adwokacką, w 1894 został adwokatem przysięgłym.W latach 1903-1917 należał do Rady Adwokackiej w Moskwie. Działacz wielu organizacji społecznych. Zaangażowany w działania pomocowe dla więźniów politycznych. W 1893 został sekretarzem Rzymskokatolickiego Towarzystwa Dobroczynności w Moskwie, w latach 1896-1917 był jego prezesem. Przyczynił się do powstania wielu polskich organizacji m.in. Związku Kobiet Polskich, Domu Polskiego. W 1902 brał udział w akcji zbiórki pieniężnej na zapewnienie środków dla Marii Konopnickiej. W 1905 współorganizował Zjazd Konstytucyjnego Związku Adwokatury Polskiej w Warszawie. W 1906 z ramienia Partii Konstytucyjnych Demokratów wybrany do I Dumy Państwowej, gdzie będąc przewodniczącym frakcji Związku Autonomistów-Federalistów opracował program autonomii terytorialnej mniejszości narodowych w imperium. Członek komisji m.in. równouprawnienia, nietykalności osobistej. W czasie I wojny światowej był zaangażowany w działalność [[Centralny Komitet Obywatelski|Centralnego Komitetu Obywatelskiego]]. W latach 1914-1917 twórca i prezes [[Polskiy Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny|Polskiego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny]], organizował akcję ratunkową dla Polaków na Wschodzie przez wydawanie dokumentówkoniecznych do opuszczenia ogarniętej rewolucją Rosji. W latach 1915-1917 był inicjatorem utworzenia i prezesem Rady Zjazdów Polskich Organizacji Pomocy Ofiarom Wojny, jako instytucji koordynującej akcje pomocowe. Zaangażowany w organizację opieki nad wygnańcami polskimi w Rosji. W lipcu 1916, na łamach prasy, opublikował postulat o uroczystym potwierdzeniu praw Polski do swobodnego istnienia narodowego. W styczniu 1918 został przedstawicielem Gabinetu Cywilnego Rady Regencyjnej przy rządzie radzieckim, prowadził pertraktacje dotyczące reemigracji Polaków do kraju. Wezwany na konsultacje przez Radę Regencyjną, w październiku 1918 przyjechał do kraju. W okresie międzywojennym działał w wielu organizacjach. Założyciel i prezes Polskiego Związku Paneuropejskiego, wiceprezes organizacji „Les Amities Internationales”, członek Trybunału Arbitrażowego Estońsko-Amerykanskiego. Występował jako radca prawny, a także pełnił wiodące funkcje w przedsiębiorstwach. Prezes rady nadzorczej Towarzystwa Ubezpieczeń „Przyszłość”. W maju 1934 został prezesem Polskiego Związku Prawników Kresowców.

Źródła: C. Brzoza, K. Stepan, ''Posłowie Polscy w parlamencie rosyjskim 1906-1917. Słownik biograficzny'', Warszawa 2001;W. Bułhak,''Aleksander Lednicki i jego koncepcje rozstrzygnięcia kwestii polskiej marzec–grudzień 1917 r.'', „Kwartalnik Historyczny” 1992, nr 2; M. M. Drozdowski,''Spór o adwokata Aleksandra Lednickiego'', „Palestra” 1995, nr 11-12; A. Grabowska, ''Aleksander Lednicki (1866-1934) – zderzenie niezwykłej osobowości z systemem'', „Palestra” 2021, nr 4; W. Toporowicz, ''Lednicki Aleksander'' [w:] ''Polski Słownik Biograficzny'', t. XVI, Wrocław–Warszawa–Kraków 1971.