Jkinal: Import z Word: K. Chaczko 5 - ready.docx

2026-09-10T04:37:31Z

Import z Word: K. Chaczko 5 - ready.docx

Nowa strona

'''Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej''' – państwowy urząd centralny funkcjonujący w Polsce w latach 1918-1932, a następnie od 1945 do 1960. Ministerstwo wzięło swój początek z Departamentu Pracy, który został powołany na podstawie uchwały Tymczasowej Rady Stanu z 23 stycznia 1917, jako jeden z ośmiu departamentów jej Wydziału Wykonawczego. Działalność tego Departamentu obejmowała: ochronę pracy, ubezpieczenia pracowników, pośrednictwo pracy oraz opiekę nad robotnikami polskimi zagranicą (w Niemczech). W ramach Rady Regencyjnej funkcjonowało [[Ministerstwo Opieki Społecznej i Ochrony Pracy]], a następnie [[Ministerstwo Zdrowia Publicznego, Opieki Społecznej i Ochrony Pracy]]. W listopadzie 1918 utworzono zaś Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej, które obejmowało sekcje: ochrony pracy, ubezpieczeń społecznych, pośrednictwa pracy i emigracji robotniczej oraz opieki społecznej. Resortowi podlegały także Inspekcja Pracy oraz [[Urząd Emigracyjny]]. Za urzędowania ministra [[Sokala Franciszka|Franciszka Sokala]] w 1925 przyjęto nowy statut organizacyjny powołujący w Ministerstwie trzy departamenty: 1) pracy, 2) opieki społecznej i 3) ubezpieczeń społecznych. Wtedy także powołano [[Społecznej Radę Opieki|Radę Opieki Społecznej]] oraz Radę Ubezpieczeń Społecznych, zaś w 1927 dodano do tego Radę Ochrony Pracy. Resort wydawał kwartalnik „Praca i Opieka Społeczna“ ze specjalnym „Dodatkiem“ zawierającym konwencje, ustawy, rozporządzenia, zarządzenia, okólniki, instrukcje i inne przepisy z zakresu Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej. Z dniem 12 lipca 1932 zmieniono nawę resortu na [[Ministerstwo Opieki Społecznej]] z pozostawieniem dotychczasowego zakresu właściwości. Wiązało się z planem powołania [[Fundusz Pracy|Funduszu Pracy]] podległemu bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów. W latach 1918-1932 resortem tym kierowali kolejno: Bronisław Ziemięcki, Jerzy Iwanowski, Edward Pepłowski, Jan Jankowski, Ludwik Darowski, Stefan Smólski, Gustaw Simon, [[Sokal Franciszek|Franciszek Sokal]], [[Jurkiewicz Stanisław|Stanisław Jurkiewicz]], Aleksander Prystor oraz [[Hubicki Stefan|Stefan Hubicki]]. Po II wojnie światowej w strukturach Rządu Tymczasowego powołano Ministerstwo Pracy, Opieki Społecznej i Zdrowia, które po rozdziale spraw zdrowia od pracy w kwietniu 1945 przyjęło nazwę Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej. Resort ten sukcesywnie pozbawiano kompetencji, m.in. zakres zadań z obszaru opieki nad dziećmi i młodzieżą w wieku 3-18 lat przekazano do [[Ministerstwo Oświaty|Ministerstwa Oświaty]] (w 1945), zaś opieki nad macierzyństwem i dziećmi do lat 3 oddano [[Ministerstwo Zdrowia|Ministerstwu Zdrowia]] (w 1950). W 1960 resort ten połączono z obszarem zdrowia tworząc [[Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej]]. W okresie Polski Ludowej resortem kierowali [[Drobner Bolesław|Bolesław Drobner]], Wiktor Trojanowski, Jan Stańczyk, Adam Kuryłowicz, Kazimierz Rusinek oraz Stanisław Zawadzki.

Źródła: P. Grata, ''Czas przełomu. Polska polityka społeczna w latach 1944-1950'', Rzeszów 2018; P. Grata, ''Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania – instytucje – działania'', Rzeszów 2013; ''Polityka społeczna państwa polskiego 1918-1935'', Warszawa 1935; Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 lipca 1932 r. o wprowadzeniu nazwy „Minister Opieki Społecznej” i „Ministerstwo Opieki Społecznej”, Dz. U. 1932, nr 64, poz. 597; Statut organizacyjny Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej, „Praca i Opieka Społeczna” 1921, nr 1.

Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej - Historia wersji

Jkinal: Import z Word: K. Chaczko 5 - ready.docx