Jordan Henryk

Jordan Henryk – ur. 23.07.1842 w Przemyślu, zm. 18.05.1907 w Krakowie; lekarz, działacz społeczny, prekursor kultury fizycznej dzieci i młodzieży. Studiował w Wiedniu i Krakowie, praktykował w USA. Specjalizował się w zakresie położnictwa i ginekologii. Profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1881 członek Rady Miejskiej Krakowa, udzielał się w szczególności w komisji sanitarnej. Zabiegał o nauczanie higieny na seminariach nauczycielskich i poprawę stanu zdrowia młodzieży rzemieślniczej. Kilkukrotny prezes Towarzystwa Lekarskiego Krakowskiego. Od 1888 przewodniczący Towarzystwa Opieki Zdrowia. W 1889 założył czasopismo „Przewodnik Higieniczny”. W 1887 zorganizował Stowarzyszenie dla Dożywiania Ciepłą Strawą Ubogich Dzieci w Krakowie. W 1892 został przewodniczącym Stowarzyszenia ku Niesieniu Pomocy Ubogim Uczniom Szkół Ludowych. W 1897 założył Towarzystwo Tanich Mieszkań dla Robotników Katolickich. W latach 1895-1901 poseł na Sejm Krajowy. Inicjator założenia w 1889 fundacji Parku Miejskiego dra Henryka Jordana na krakowskich błoniach. Placówka przeznaczona do gier i zabaw dla dzieci i młodzieży była wzorem dla powstawania na ziemiach polskich parków jako ogrodów jordanowskich. W 1890 uruchomił w niedziele i święta zajęcia dla młodzieży rzemieślniczej. W 1894 zorganizował wyjazd na Wystawę Krajową do Lwowa dla młodzieży uczęszczającej na zajęcia w Parku. W 1894 został prezesem Towarzystwa Ginekologicznego. Dążył do unowocześnienia metod leczenia i opieki okołoporodowej nad matkami. W latach 90. XIX wieku włączał się w działalność Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych, będąc w 1896 i 1897 jego prezesem. Głosił potrzebę poprawy warunków sanitarnych w szkołach oraz rozwoju szkolnej opieki lekarskiej. Inicjator powstania w 1900 Towarzystwa Samopomocy Lekarzy udzielającego pomocy rodzinom lekarskim oraz lekarzom w wieku powyżej 60 lat niezdolnym do pracy. Po 1900 włączał się w pomoc dla dzieci i młodzieży z zaboru pruskiego, zapraszając i organizując im czas wakacyjny w Zakopanem. Zaangażowany w działalność Związku Pomocy Narodowej, wspierającego materialnie emigrantów politycznych z ziem pod zaborami. Od 1904 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Kolonii Wakacyjnych dla Uczniów Szkół Średnich Krakowa i Podgórza. Przyczynił się do utworzenia w 1904 Stowarzyszenia do Walki z Gruźlicą w Krakowie, a także wystąpił do ówczesnego rządu z petycją w sprawie budowy sanatorium ludowego. Współorganizator utworzonych na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1905 kursów dla nauczycieli wychowania fizycznego.

Źródła: S. Ciechanowski, Jordan Henryk [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XI, Wrocław – Warszawa – Kraków 1964-1965; B. Kalinowska-Witek, Dla dobra dziecka. Nowatorskie rozwiązania w zakresie opieki i wychowania na ziemiach polskich w II połowie XIX i na początku XX wieku, Lublin 2021; P. Kurowski, Błonia krakowskie, centrum rekreacji i sportu do 1914 roku, Warszawa 2023; B. Łuczyńska, Fenomen Henryka Jordana – naukowca, lekarza społecznika, propagatora prawa dziecka do ruchu i rekreacji, Kraków 2002.