Internaty

Internaty – działające po II wojnie światowej placówki o charakterze opiekuńczo-wychowawczym skierowane do dzieci i młodzieży szkolnej pobierającej naukę poza miejscem zamieszkania. Obok internatów funkcjonowały stanowiące bliźniaczą formę opieki i wychowania, pełniąca te same funkcje, lecz różniącą się stopniem integracji z daną szkołą o nazwie bursa. Internat wchodził w skład organizacji szkoły i był jej elementem, bursa przyjmowała uczniów z różnych szkół, co znacząco wpływało na organizację i funkcjonowanie tej placówki. W pierwszych latach o II wojnie światowej internaty i bursy powstawały głównie z inicjatywy społecznej. Wraz z organizacją powszechnego szkolnictwa pojawiło się wyraźne zapotrzebowanie na takie placówki. 09.09.1945 działacze Związku Nauczycielstwa Polskiego i Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici” założyli Towarzystwo Burs i Stypendiów (zarejestrowano je w 1946). Odwoływano się do idei przedwojennego Towarzystwa Opieki nad Zdolną a Niezamożną Młodzieżą. Z końcem 1951 zlikwidowano TBS, a placówki, podówczas 130, zostały przejęte przez państwo.  Placówki działające przy szkołach przekształcone zostały w internaty. Internatami nazywano również placówki dla dzieci i młodzieży tworzone przez organizacje żydowskie działające w okresie międzywojennym, w czasie wojny i krótko po II wojnie (np. Centos). Faktycznie były to instytucje różniące się od internatu działającego przy szkole (przeznaczane były m.in. dla sierot, przesiedleńców, repatriantów). Zgodnie z ustawą o szkolnictwie z 1961 internaty zostały zaliczone do form opieki nad dziećmi i młodzieżą nadzorowanych przez Ministerstwo Oświaty. Ustalono i ujednolicono obowiązujące przepisy dotyczące burs i internatów. Częściowa nowelizacja nastąpiła w 1980. Liczba placówek rosła do końca lat 70. (1946/1947 – 897, 1956/1957 – 1486, 1966/1967 – 1743, 1975/1976 – 1905), po czy uległa istotnemu zmniejszeniu (1979/1980 – 1714) co było związane, przede wszystkim, z dekapitalizacją istniejącego zasobu budynków. Istniejące internaty były przede wszystkim związane ze szkolnictwem zawodowym (w 1965/1966 – 1366; 1975/1976 – 1518, 1980/1981 – 1469). Istniały również internaty dla uczniów szkół podstawowych. Pierwszy powstał w 1945 w Jurgowie (gmina Bukowina Tatrzańska). Do końca lat. 70. powstały w sumie 32 takie placówki (1975/1976 – 1033 uczniów, 1979/1980 – 1165). Internaty budowano głównie ze środków publicznych. W latach 1946-1977 ze środków resortu oświaty wzniesiono 700 placówek, najwięcej – 514 w latach 60. Szczególne znaczenie miał istniejący w latach 1966-1972 Społeczny Fundusz Budowy Szkół i Internatów. Z tego funduszu sfinansowano budowę 96 placówek (19 692 miejsc).

Źródła: A. Kelm, Formy opieki nad dzieckiem w Polsce Ludowej, Warszawa 1983; S. Reymont, Towarzystwo Burs i Stypendiów (1945-1951), „Przegląd Historyczno-Oświatowy” 1973, nr 1; Rocznik statystyczny szkolnictwa 1978/1979, Warszawa 1980; Rozporządzenie Rady Ministrów z 12.12.1951, Dz. U. 1951, nr 65, poz. 445; Statut internatu szkolnego i bursy szkolnej, Dziennik Urzędowy Ministerstwa Oświaty i Wychowania 1980, nr 5, poz. 30; Z. Węgierski, Internat szkolny. Geneza, rozwój, problemy pedagogiczne, Bydgoszcz 1984.