Bloch Jan
Bloch Jan – ur. 24.06.1836 w Radomiu, zm. 7.01.1902 w Warszawie; przemysłowiec, jeden z pionierów budownictwa kolejowego w Królestwie Polskim i Cesarstwie Rosyjskim, filantrop. Współorganizator Międzynarodowej Konferencji Rozbrojeniowej w 1899 w Hadze. Współzałożyciel Banku Handlowego (1870). Prezes Komitetu Giełdy Warszawskiej (1873-1885). W 1901 był kandydatem do pokojowej Nagrody Nobla. Działania dobroczynne J. Blocha obejmowały głównie tereny Warszawy. Członek Spółki Cywilnej budowy Domów dla Rzemieślników i Robotników (1862). Pomysłodawca projektu kas emerytalnych dla pracowników kolei. Mając na względzie potrzeby ubogiej społeczności, przekazał grunt na Powiślu pod budowę Domu Pomocy Społecznej im. św. Franciszka Salezego. Placówka miała być przytułkiem dla osób potrzebujących bez względu na przynależność wyznaniową. Udzielił również wsparcia finansowego m.in. dla Szpitala Rodziny Bergsonów i Baumanów, mającego przyjmować dzieci wyznania mojżeszowego; wydawnictwa „Biblioteki Żydowskiej”; na Dom Schronienia dla Żydów. W związku z nasilającymi się nastrojami antyżydowskimi w latach 80. XIX wieku, udzielał pomocy materialnej warszawskiej społeczności żydowskiej. W wydanym w 1885 Memoriale przeciwstawiał się zamiarom Caratu w rozszerzeniu na Królestwo Polskie prawa dyskryminującego wyznawców judaizmu. J. Bloch podejmował inicjatywy np. w kierunku zwalczania alkoholizmu, tworzenia towarzystw ubezpieczenia robotników, wspierania oświaty. Decyzje w sprawie finansowania poszczególnych celów dobroczynnych podejmował w oparciu o wywiady i ekspertyzy. Współpracując z Bolesławem Prusem badał funkcjonowanie instytucji dobroczynnych i oświaty w Galicji. Przyczynił się do uruchomienia w 1898 Warszawskiego Instytutu Politechnicznego im. Mikołaja II, przeznaczając do adaptacji własne pomieszczenia znajdujące się w Warszawie, do czasu wybudowania gmachu uczelni. Obejmując wsparciem ubogich studentów, zorganizował dla nich kasę pożyczkową. Wspierał finansowo Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności. Wszedł w skład komitetu, przekształconego w Zarząd Kuchni przy WTD, który miał zajmować się organizowaniem tzw. kuchni ruchomych. Pierwsza tego typu kuchnia pojawiła się 18.10.1900 w Warszawie. Od 1900 pełnił funkcję prezesa Wydziału Tanich Kuchni WTD. Zaangażowany w tworzenie domów ludowych dla warstw ubogich. J. Bloch w swoim testamencie przeznaczył poszczególne części własnego majątku na cele charytatywne. Dzieło zakładania placówek miała kontynuować żona, Emilia Bloch.-
Źródła: E.J. Leśniewska, Jan Gottlieb Bloch (1836-1902) i dzieje rodu, Krosno 2020; H. Markiewiczowa, Działalność opiekuńczo-wychowawcza Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności 1814-1914, Warszawa 2002; E. Mazur, G. Pawlak, Bogactwo w służbie społeczeństwa [w:] Jan Bloch (1836-1902). Kapitalista, pacyfista, filantrop, red. A. Żor, Warszawa 2014; A. Pieczewski, Polacy dla pokoju. Recepcja myśli Jana Blocha i Józefa Retingera w Europie [w:] Polskie dokonania modernizacyjne w oczach zagranicy, red. P. Grata, t. 7, Rzeszów 2024
