Komitety Pomocy Dzieciom i Młodzieży

Komitety Pomocy Dzieciom i Młodzieży – tworzone od 1936 organizacje dobroczynne działające w celu sprawowania i organizowania opieki nad dziećmi i młodzieżą, stanowiące jeden z elementów wywiązania się z obowiązku konstytucyjnego przez państwo. Sprawowanie opieki nad dziećmi zostało zagwarantowane w Konstytucji Marcowej, w myśl której „dzieci bez dostatecznej opieki rodzicielskiej, zaniedbane pod względem wychowawczym mają prawo do opieki i pomocy państwa w zakresie ustalonym ustawą”. Od 1922 działał na tym polu Polski Komitet Opieki nad Dzieckiem, który bazował na aktywności podejmowanej wcześniej przez Radę Główną Opiekuńczą i Polsko-Amerykański Komitet Pomocy Dzieciom. Od 1936 koordynacją działań opiekuńczych miał pełnić powołany z inicjatywy Ministerstwa Opieki Społecznej Komitet Pomocy Dzieciom i Młodzieży. W ramach jego struktur powstawały komitety wojewódzkie, powiatowe i miejskie. Ich zadaniem było zapewnienie pomocy doraźnej dzieciom, wsparcie moralne i materialne, organizacja funkcjonowania ośrodków pomocy dzieciom oraz piecza nad zapewnieniem najmłodszym edukacji szkolnej i przedszkolnej. Dzieci znajdujące się pod opieką komitetów miały mieć zapewnione schronienie, opiekę lekarską, dostawały odzież, przybory szkolne oraz edukację pozwalającą na uniezależnienie się w przyszłości. Jednym z głównych działań Komitetów było subwencjonowanie i patronowanie działalności lokalnych ośrodków pomocy dzieciom. Komitety zajmowały się prowadzeniem spisów dzieci i młodzieży pozostających pod opieką ośrodka, prowadzeniem ewidencji świadczeń, zapisów kasowych i towarowych, dziennika żywienia itp. Dane przekazywane przez poszczególne placówki były następnie wykorzystywane przez Komitety Pomocy Dzieciom i Młodzieży w celu podejmowania decyzji o rozmiarach i rodzajach pomocy, jaką należało im udzielić w kolejnych miesiącach. W ramach Komitetów działały komisje zajmujące się poszczególnymi problemami, na przykładzie Komitetu Warszawskiego można wymienić Komisje: Dożywiania (z sekcjami przedszkolną, szkolną i młodocianych), Pomocy Doraźnej, Kulturalno-wychowawczą i Finansową. W ich ramach podejmowano aktywność naukową mającą na celu badanie zagadnień związanych z działalnością danej komisji oraz opracowywano normy i zasady dotyczące poszczególnych aktywności komisji. Komitety zajmowały się także współorganizacją kolonii letnich dla młodzieży oraz kursów dla wychowawców takich kolonii. Podejmowały również współpracę z innymi instytucjami w celu pozyskiwania funduszy. Działały do 1939.

Źródła: Instrukcja dla ośrodków pomocy dzieciom i młodzieży subwencjonowanych przez Komitety Pomocy Dzieciom i Młodzieży, Kraków 1939; I. Szczepaniak-Wiecha,  System opieki nad dzieckiem opuszczonym w Polsce (1900-1939) – wybrane aspekty. Rozwój rodzinnych form opieki [w:] Z zagadnień historii pracy socjalnej w Polsce i w świecie, red. A. Małek, K. Slany, Kraków 2006; Statut stowarzyszenia "Wojewódzki Komitet Pomocy Dzieciom i Młodzieży w Brześciu nad Bugiem", Brześć nad Bugiem 1938; Stołeczny Komitet Pomocy Dzieciom i Młodzieży. Sprawozdanie z Działalności za czas od 1 września 1936 r. do 31 marca 1937 r. od 1 kwietnia do 31 sierpnia 1937 r., Warszawa 1936/1937.