Landy Aleksander

Landy Aleksander – ur. 24.10.1881 w Żdanowie na Niżnej Tungusce, zm. 17.04.1969 w Warszawie, działacz społeczny i polityczny, pedagog, pediatra. Syn zesłańców politycznych Stanisława i Feliksy Lewandowskiej. Po ukończeniu gimnazjum w Irkucku, w 1900 podjął studia lekarskie na uniwersytecie w Warszawie. Równolegle zaangażował się w działalność polityczną będąc aktywnym członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej, a następnie Organizacji Bojowej. Studiów nie ukończył. W 1904 aresztowany za uczestnictwo w demonstracji, uwięziony, skazany, a po odbyciu kary relegowany z uczelni. Studia kontynuował w Krakowie, gdzie na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1908 uzyskał dyplom doktora wszechnauk lekarskich. Następnie mieszkał i pracował w Moskwie w lokalnych szpitalach. Wówczas należał do Towarzystwa Pediatrycznego i innych stowarzyszeń społecznych m.in. Towarzystwa im. Pirogowa, Towarzystwa Walki ze Śmiertelnością Dzieci, a także działał wraz z ojcem w stowarzyszeniu „Dom Polski” i polskim Kole Młodzieży Socjalistycznej. Po wybuchu I wojny światowej uczestniczył w pracach Polskiego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny (kierował wydziałem lekarskim). W 1917 wszedł w skład komisji powołanej do opracowania projektu organizacji opieki nad dzieckiem. Po rewolucji październikowej prowadził reorganizację Moskiewskiego Domu Wychowawczego mającą na celu przekształcenie go w jednostkę wzorową, centralną placówkę opiekuńczo-wychowawczą. W 1922 wrócił do Polski i pracował do 1940 w Kasie Chorych i Miejskiej Poradni dla Dzieci. Równolegle zaangażował się w działalność Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (początkowo Robotniczy Wydział Wychowania Dziecka i Opieki nad Nim przy Centralnym Komitecie Wykonawczym PPS). W 1927 wszedł w skład zarządu RTPD, zasiadał w Komisji Medyczno-Pedagogicznej (pełnił funkcję przewodniczącego) i w Radzie Pedagogicznej RTPD. Należał do jednych z pierwszych mieszkańców I Kolonii Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, zorganizował tam oddział RTPD przy którym powstała Poradnia Higieniczno-Wychowawcza „Zdrowie Dziecka”. W jej ramach kierował poradnią dla niemowląt, poradnią dla dzieci w wieku przedszkolnym i poradnią dla dzieci w wieku szkolnym (oprócz tego działały tam: kuchnia mleczna, gabinet dentystyczny, poradnia wychowawcza, poradnia dla dorosłych, poradnia prawna, poradnia „Moje Mieszkanie”). Po wojnie krótko pracował jako pediatra w Miechowie, w 1946 wrócił do Warszawy i kontynuował działalność w RTDP. Współtworzył Centralny Ośrodek Higieniczno-Wychowawczy (zlikwidowany w 1951). W latach 1946-1951 pracował w Ministerstwie Oświaty (wizytator, naczelnik Wydziału Higieny). W 1951 przeszedł na emeryturę.

Źródła: A. Demel, Aleksander Landy. Życie i dzieło. Lekcja pedagogiki i medycyny przyszłości, Warszawa 1982; M. Kuzańska, Doktor Aleksander Landy, pionier społecznego wychowania, „Przyjaciel Dziecka” 1969, nr 7/8; I. Olesiński, Doktor Aleksander Landy, „Służba Zdrowia” 1969, nr 18; Z. Topińska, Aleksander Landy – lekarz, pedagog, społecznik, „Nowa Szkoła” 1974, nr 4.