Markowa Ada
Markowa Ada – ur. 20.10.1883 w Płocku, zm. 08.11.1963 w Krakowie; lekarka, działaczka społeczna. Córka Stanisława Sarny i Anny Majerczak. Ukończyła gimnazjum w Łodzi, W 1903 rozpoczęła studia lekarskie w Zurychu. Już w okresie gimnazjalnym należała do tajnej Polskiej Partii Socjalistycznej. Na krótko aresztowana po maturze, zwolniona z braku dowodów. W 1905 wróciła do kraju, w Krakowie pełniła funkcję kurierki PPS, przewożąc materiały propagandowe do Królestwa Polskiego. W latach 1906-1908 kontynuowała studia z zakresu chirurgii. Kontynuowała naukę na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1910 uzyskała tytuł doktora wszech nauk lekarskich. W 1911 podjęła praktykę w Szpitalu św. Łazarza w Krakowie, w 1912 została asystentką Oddziału Ginekologiczno-Położniczego i asystentką Szkoły Położnych. Praktykowała też z zakresu położnictwa i ginekologii w Dreźnie. W okresie I wojny światowej działała w Lidzie Kobiet przy Naczelnym Komitecie Narodowym i pracowała jako chirurg wojskowy w Opawie i Krakowie. Po śmierci Stanisława Dobrowolskiego objęła tymczasowe kierownictwo Szkołą Położnych. Współpracowała przy wprowadzeniu Regulaminu dla Szkół Położnych w Małopolsce (1920) określającego standardy nauczania i kryteria przyjęcia do Szkoły Położnych. Podejmowała liczne działania na rzecz obniżenia śmiertelności niemowląt. W 1923 została profesorem Szkoły Położnych, od 1927 do 1938 kierowała placówką łącząc to z funkcją primariatu Oddziału Ginekologiczno-Położniczego Szpitala św. Łazarza. Jej aktywność skupiła się wokół rozbudowy i unowocześnienia instytucji szkoły, podjęła również, ostatecznie nieudaną, próbę podniesienia jej statusu do poziomu uniwersyteckiego. 01.09.1938 przeszłą na emeryturę, kontynuowała pracę w lecznictwie otwartym. Organizowała Związek Zawodowy Położnych, przewodniczyła Krakowskiemu Towarzystwu Ginekologicznemu. Współredagowała pismo „Położna” (organ Stowarzyszenia Zawodowego Położnych).
Źródła: J. Lisiewicz, Markowska 2. v. Rutkowska z Sarnów Ada Maria Jadwiga [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XX, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk 1975; J. Mandziuk, Zarys dziejów Krakowskiej Szkoły Położnych, „Prace Historyczno-Archiwalne” 2023, t. 35; S. Schwarz, Nauka i nauczanie położnictwa i chorób kobiecych na krakowskim wydziale lekarskim [w:] Sześćsetlecie medycyny krakowskiej, t. 2 Historia Katedr, Kraków 1964; J. Dufrat, Kobiety w kręgu lewicy niepodległościowej. Od Ligi Pogotowia wojennego do Ochotniczej Legii Kobiet (1908-1918/1919), Toruń 2001; Z kroniki żałobnej, „Dzienniki Polski” 1963, nr 40.
