Lanckorońska Karolina

Lanckorońska Karolina – ur. 8.08.1898 w Buchbergam Kamp w Austrii, zm. 25.08.2002 w Rzymie; historyk, działaczka społeczna. W 1921 ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Wiedeńskim, a w 1926 obroniła doktorat. W okresie I wojny światowej zajmowała się chorymi i rannymi żołnierzami w zakładzie rekonwalescencyjnym prowadzonym przez jej ojca Karola. W okresie studiów, przebywając w Rozdole w Galicji pomagała miejscowym chorym. Po 1933 zamieszkała we Lwowie. W 1934 została członkiem Towarzystwa Naukowego we Lwowie. W 1936 uzyskała habilitację z historii sztuki na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Wykładała na Uniwersytecie Lwowskim. Następnie w maju 1940 wyjechała do Krakowa, gdzie prowadziła działalność konspiracyjną.Współpracując z Polskim Czerwonym Krzyżem pracowała jako pielęgniarka-wolontariuszka. Zaangażowana w działalność pomocową Rady Głównej Opiekuńczej utrzymywała ścisły kontakt z prezesem Adamem Ronikierem. W 1941 z ramienia RGO zajmowała się opieką nad blisko 27 tys. osobami więzionymi na terenie Generalnego Gubernatorstwa, w Krakowie, Tarnowie, Jaśle, Sanoku, Nowym Sączu, Częstochowie, Piotrkowie Trybunalskim. Od stycznia do maja 1942 nadzorowała w Stanisławowie działalność pomocową dla 17 powiatów na terenie Galicji Wschodniej.12.05.1942 została aresztowana przez Niemców, w listopadzie 1942 przetransportowana do więzienia w Berlinie, następnie wywieziona do obozu w Ravensbrück. Uwolniona wskutek interwencji Międzynarodowego Czerwonego Krzyża w kwietniu 1945 wyjechała do Szwajcarii, a następnie do Włoch, gdzie pozostała do końca swojego życia.Wstąpiła do polskiego wojska, awansując dostopnia porucznika. Będąc oficerem prasowym 2 Korpusu zorganizowałastudia wyższedla studentów żołnierzy Korpusu. Zakładała studia dla Polaków weWłoszech (Rzym, Bolonia, Turyn), a także w Wielkiej Brytanii.Prowadziła wykłady z historii sztuki współpracując z Polskim Uniwersytetemna Obczyźnie. Przyczyniła się do ujawnieniaprawdy o mordzie dokonanym na profesorach lwowskich na Wzgórzach Wuleckich. W 1945 wraz z ks. prałatem Walerianem Meysztowiczem założyła Polski Instytut Historyczny w Rzymie. W 1948 współorganizowała Polskie Towarzystwo Naukowe na Obczyźnie. Przyczyniła się do wydania 26 tomów rocznika „Antemurale” w latach 1954-1985. Roczniki zawierały prace polskich uczonych w językach europejskich, dzięki czemu możliwe było rozpowszechnienie nauki polskiej na arenie międzynarodowej. W 1967 powołała do życia Fundację Lanckorońskich z Brzezia.

Źródła: Karolina Lanckorońka (1898-2002), https://ipn.gov.pl/ftp/pamiec_ebooki/Lanckoronska_internet.pdf [dostęp: 31.07.2025]; B. Kroll, Rada Główna Opiekuńcza 1939-1945, Warszawa 1985; K. Lanckorońska, Szkice wspomnień, przedm. A. Biernacki, Warszawa 2005; K. Lanckorońska, Wspomnienia wojenne, słowo wstępne L. Kalinowski, E. Orman, Kraków 2007; Z. Wójcik, Karolina Lanckorońska (11 VIII 1898 – 25 VIII 2002), „Kwartalnik Historyczny” 2003, nr 2.