Krajowy Komitet Opieki nad Sierotami Żydowskim w Galicji

Krajowy Komitet Opieki nad Sierotami Żydowskim w Galicji – organizacja społeczna założona w 1916 jako Centralny Komitet Krajowy Opieki nad Żydowskimi Sierotami Wojennymi w Galicji, z siedzibą we Lwowie. Inicjatorem powołania komitetu był Natan Löwenstein. 3.04.1916 podczas pierwszego posiedzenia organizacji, ustalono jej podział na sekcję lwowską i sekcję krakowską. Władze austriackie dotowały opiekę nad dzieckiem, w związku z czym komitet otrzymywał 10 koron miesięcznie na każde dziecko przebywające w rodzinie zastępczej, zaś 1,50 korony dziennie na dziecko znajdujące się w ochronce. Pod opieką Komitetu znajdowały się ochronki oraz domy sierot. W 1916 sekcję lwowską przekształcono w Miejscowy Komitet Opieki nad Żydowskimi Sierotami Wojennymi we Lwowie. W latach 1916-1917 utworzono wiele placówek. Uruchomiono zakład wraz z warsztatami rękodzielniczymi dla dziewcząt oraz przystań we Lwowie, zakłady w Przemyślu, Sanoku, Samobrze, Stryju i Jarosławiu. W Jaworzu na Śląsku utworzono zakład fundacyjny im. Simachowicza oraz kolonię domów sierot dla dzieci z tymczasowych schronisk w Gliwicach i Przemyślanach, prowadzono kolonie zdrowotne w domach wczasowych. W Jaworowie powstał przytułek dla 30 sierot. Opieką objęto przytułki w Czortkowie i Tarnopolu. W 1917 na obszarze Galicji Wschodniej komitet zajmował się 5400 sierotami wojennymi, zaś w Galicji Zachodniej było to 1694 podopiecznych. W domach sierocych powstały szkolne zakłady m. in.: stolarskie, introligatorskie. W grudniu 1917 lwowska sekcja roztaczała opiekę nad 5400 dziećmi, w tym 800 znajdowało się w zakładach opiekuńczych, pozostali w opiece domowej. W 1919 organizacja została przekształcona w Centralny Komitet Opieki nad Sierotami i Opuszczoną Młodzieżą we Wschodniej Małopolsce i działała również w okresie międzywojennym. W 1926 Komitet wszedł w skład Związku Towarzystw Opieki nad Sierotami Żydowskimi Rzeczypospolitej Polskiej „Centos” w Warszawie. Od 1927 wydawano czasopismo „Przegląd Społeczny. Miesięcznik Poświęcony Zagadnieniom Pracy Społecznej i Opieki nad Dzieckiem”. Na kolonie letnie w 1929 wysłano 561 dzieci, zaś w 1931 – 972 dzieci. W latach 30. XX wieku Komitet funkcjonował jako Centralny Komitet Opieki nad Żydowskimi Sierotami we Lwowie. Dzieci mogły liczyć na pomoc materialną w postaci obuwia, odzieży, książek, przyborów szkolnych. W 1938 pod opieką lwowskiej organizacji znajdowało się 1272 sierot w 38 ochronkach oraz 2703 uczniów. Komitet działał do 1939.

Źródła: M. Balukiewicz, Działalność Towarzystwa dla Opieki nad Żydowskimi Sierotami we Lwowie (1916-1939) [w:] Rola mniejszości narodowych w kulturze i oświacie polskiej w latach 1700-1939, red. A. Bilewicz, S. Walasek, Wrocław 1998; K. Rędziński, Działalność Centralnego Komitetu Opieki nad Sierotami Żydowskimi we Wschodniej Małopolsce (1919-1939) [w:] Dziecko w lokalnym systemie pomocy społecznej, red. S. Czarnecka, Częstochowa 2002-2003; K. Rędziński, Recepcja idei „nowego wychowania” w szkolnictwie żydowskim Lwowa w latach 1918-1919 [w:] Galicja i jej dziedzictwo, red. A. Meissner, C. Majorek, t. 14, Rzeszów 2000.