Kuchnie dla ubogich Caritas

Kuchnie dla ubogich Caritas – placówki pomocy doraźnej zorganizowane przez Caritas, powstałe w pierwszych latach po II wojnie światowej. Kuchnie były prowadzone w szczególności przez oddziały parafialne, zgromadzenia zakonne, stowarzyszenia wincentyńskie. Celem działalności kuchni było złagodzenie skutków wojny i zapobieżenie rozprzestrzeniania się zjawiska głodu w powojennej Polsce. Pierwsze kuchnie Caritas zostały organizowane przez związki organizacji w Tarnowie i Katowicach tuż po opuszczeniu ziem polskich przez okupanta niemieckiego. Dożywiano w nich m.in. przesiedleńców, pogorzelców i tułaczy. Po roku działalności, w 1946 na ternie kraju działało 420 kuchni, z których korzystało wtedy ponad 63 tys. osób. Caritas prowadziła kilka rodzajów kuchni. Wśród nich znajdowały się placówki dla inteligencji pracującej będącej w trudnej sytuacji materialnej. W wyniku małej liczby korzystających, część z nich uległa likwidacji, pozostałe zostały przekształcone w kuchnie powszechne. Z kuchni odpłatnych (tanich kuchni) korzystali emeryci, pracownicy o niskich dochodach, osoby nie będące w stanie wyżywić się samodzielnie. Innym rodzajem kuchni Caritas były placówki częściowo odpłatne uwzględniające indywidualną sytuację życiową potrzebującego. W kuchniach bezpłatnych udzielano pomocy osobom niezdolnym do pracy, rodzinom wielodzietnym oraz samotnym matkom z małymi dziećmi. W zależności od placówki wydawano posiłki jedno- lub dwudaniowe. Wśród korzystających z kuchni Caritas znajdowały się także dzieci i młodzież, które dzielono na poszczególne grupy wymagające dożywiania: osoby zagrożone zdrowotnie, wynędzniałe i skrofuliczne, dzieci zdrowe. Dla dzieci i młodzieży otwierano osobne kuchnie przy przedszkolach, szkołach, świetlicach. W diecezji łomżyńskiej dożywianie najmłodszych prowadzono także podczas nauk katechizmowych. Pomoc żywnościową przewidziano również dla ubogiej młodzieży akademickiej prowadząc dla niej stołówki w miastach, w których znajdowały się uczelnie wyższe. W 1947 ogólna liczba kuchni Caritas zmniejszyła się do 399 placówek, które łącznie wydały blisko 13 mln posiłków, natomiast liczba korzystających wzrosła do ponad 67 tys. osób. W wyniku poprawy poziomu życia mieszkańców, ale i polityki władz w 1948 działało już tylko 211 kuchni dla ponad 46 tys. potrzebujących. W wyniku prowadzonej przez ówczesne władze od 1948 praca kuchni Caritas była utrudniana przez wstrzymywanie na poziomie ministerialnym przydziałów aprowizacyjnych do placówek, przez co zarządy organizacji były zmuszone do ich likwidacji. Według postanowień Konferencji Episkopatu Polski z 30.01.1950, kuchnie Caritas zostały przekazane do prowadzenia parafiom jako Parafialne Kuchnie Ubogich, a organizacja Caritas w tym samym roku została zlikwidowana decyzją władz państwowych.

Źródła: M. Brenk, Działalność charytatywna Kościoła w latach 1944-1947. Zarys problematyki, „Praca Socjalna” 2017, nr 4; M. Dmochowska, Dożywianie dzieci i młodzieży, „Caritas” 1946, nr 5; J. Jerucha, Udział Kościoła w życiu publicznym Bydgoszczy w latach 1945-1948, „Kronika Bydgoska” 2001, t. XXIII; S. Pawlik, Posługa charytatywna Kościoła, Wrocław 2006; W. Przygoda, Posługa charytatywna Kościoła w Polsce, Lublin 2004; D. Zamiatała, Caritas. Działalność i likwidacja organizacji 1945-1950, Lublin 2000.