Komitet Pomocy dla Uchodźców z Galicji i Bukowiny

Komitet Pomocy dla Uchodźców z Galicji i Bukowiny – działający w okresie I wojny światowej tzw. „Komitet Bilińskiego”, utworzony na początku września 1914 z inicjatywy ówczesnego austriackiego ministra skarbu Leona Bilińskiego. Celem działalności organizacji była pomoc uchodźcom – ofiarom wojny, głównie inteligencji polskiej napływającej z Galicji i Bukowiny. Siedziba Komitetu i jego agend znajdowała się w lokalu przy ul. Wallnerstrasse 1A w Wiedniu. Działalność Komitetu była nadzorowana przez Ministerstwo do spraw Galicji. Pracami organizacji kierował Juliusz Twardowski, radca ministerstwa. W skład Komitetu wchodzili przedstawiciele życia politycznego i gospodarczego monarchii austro-węgierskiej, w tym pracownicy ministerstwa, urzędnicy Polacy pracujący w organach administracji oraz polscy posłowie. W ramach organizacji działały sekcje m.in.: urzędnicza, nauczycielska i duchowna, wolnych zawodów, techników, ziemian. Sekcje były powiązane z biurami: ogólnym, rachunkowym, informacyjnym, mieszkaniowym, kolejowym, pomocy dla rodzin rezerwistów. Zakres zadań biura rachunkowego obejmował współpracę z sekcjami w zakresie wypłacania zasiłków. Osoby potrzebujące pomocy otrzymywały tygodniowy zasiłek, którego wysokość była zróżnicowana: głowa rodziny otrzymywała 12-15 koron, żona 7 koron, dziecko 5 koron. Oprócz pomocy pieniężnej udzielano pomocy odzieżowej, opałowej, żywnościowej, rozdzielano obuwie i leki. Dla zapewnienia opieki medycznej potrzebującym, organizowano ambulatoria. Komitet dysponował jadłodajniami, prowadził placówki oświatowe tj. szkoły, przedszkola. Tworzył specjalistyczne kursy kształcenia zawodowego oraz cykle wykładów na poziomie uniwersyteckim. Komitet przyczynił się do uruchomienia na terenie Wiednia punktów pomocy ofiarom wojny: „Domu rodzinnego”, „Herbaciarni Artystów”, schronisk i domów studenckich, 14 szkół średnich. W roku szkolnym 1914/1915 do szkół średnich utworzonych przez Komitet, uczęszczało ponad 4,8 tys. uczniów, będących dziećmi uchodźców. Organizacja prowadziła współpracę z Centralą Opieki nad Uchodźcami oraz Teatrem Polskim w Wiedniu, utworzonym przez uchodźców – aktorów lwowskich i krakowskich. Stałą opieką Komitetu było objętych kilka tysięcy osób, zaś największa liczba potrzebujących korzystających z pomocy organizacji wynosiła 24-25 tys. osób.

Źródła: L. Biliński, Wspomnienia i dokumenty, 1846-1914, t. 1, Warszawa 1924; P. Kraszewski, Polacy w Austrii [w:] Polonia w Europie, red. J. Kozłowski, Poznań 1992; W. S. Kucharski, Polacy w Austrii i ich stowarzyszenia w XIX i XX wieku [w:] Studia z nauk społecznych i humanistycznych. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Bernarda Janusza Albina w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. M. S. Wolański, W. Bałuk, Wrocław 2006; W. S. Kucharski, Związek Polaków w Austrii „Strzecha” 1894-1994, Lublin-Wiedeń 1994.