Adamski Stanisław
Adamski Stanisław – ur. 12.04.1875 w Zielonej Górze, zm. 12.11.1967 w Katowicach; biskup diecezjalny katowicki, działacz polityczny i społeczny. Absolwent szkoły elementarnej w Obrzycku, uczył się w gimnazjach we Wronkach, Poznaniu i Międzyrzeczu. W latach 1896-1899 uczęszczał do seminarium duchownego w Poznaniu. Wikariusz katedry gnieźnieńskiej, od 1904 kanonik w Poznaniu. Sekretarz generalny Diecezjalnego Związku Towarzystw Katolickich Robotników Polskich w latach 1904-1910. Angażował się w działalność wydawniczą (m. in. „Ruch Chrześcijańsko-Społeczny”, „Poradnik dla Spółek”) i związkową. W latach 1906-1930 zaangażowany w kierowanie Drukarni i Księgarni św. Wojciecha. Prezes Związku Spółek Zarobkowych (1911), kustosz kolegiaty św. Marii Magdaleny (od 1911). Członek Międzypartyjnego Komitetu Obywatelskiego (1916), przekształconego następnie w Centralny Komitet Obywatelski. Współorganizator Powstania Wielkopolskiego. W 1918 razem z Wojciechem Korfantym i Adamem Poszwińskim stanowił Komisariat Naczelnej Rady Ludowej. Uznawany za jednego z najważniejszych rzeczników ludności polskiej na terenach zaboru pruskiego. Zwolennik oderwania od Prus Wielkopolski, Pomorza, Śląska, Warmii i Mazur. Działał na rzecz utworzenia Wszechnicy Piastowskiej w Poznaniu. Poseł na sejm z ramienia Narodowego Stronnictwa Robotników (1919). Współtwórca takich organizacji jak Związek Katolickich Polskich Towarzystw Dobroczynnych na Wielkie Księstwo Poznańskie, Związek Katolickich Towarzystw Kobiet Pracujących, Towarzystwo Pracownic Konfekcyjnych, Towarzystwo „Opieka Katolicka nad Służbą Żeńską” w Poznaniu. W 1930 został biskupem katowickim, członkiem Komisji Episkopatu Polski oraz pierwszym Dyrektorem Naczelnym Instytutu Akcji Katolickiej. Aktywnie działał na rzecz powstawania nowych parafii oraz podniesienia poziomu wykształcenia wśród duchownych. Zwolennik rozwoju szkolnictwa katolickiego i utworzenia szkoły wyznaniowej na Śląsku. W 1931 współtworzył Komitet Niesienia Pomocy dla Bezrobotnych. W 1935 założył Gimnazjum im. Św. Jacka w Katowicach. W 1941 zamieszkał w Warszawie, gdzie podjął działalność w polskim podziemiu jako honorowy prezes Rady Obywatelskiej Ziem Zachodnich. Kapelan Powstania Warszawskiego. W latach 1944-1945 przebywał na Jasnej Górze. W 1945 wrócił do Katowic.
Źródła: S. Adamski, Kasy oszczędności w obrębie towarzystw, Katowice 1904; S. Adamski, Szkoła wyznaniowa czy mieszana?, Kórnik 1921; S. Adamski, W imię ojczyzny polskim rodzinom, Katowice 1918; B. Michalski, Społeczna działalność ks. Stanisława Adamskiego 1900-1927, Lublin 1972; Samodzielnie myśleć i wybierać. Dzieje Prywatnego Gimnazjum i Liceum Katolickiego im. Św. Jacka w Katowicach 1935-1950, red. J. Skwara, Katowice 2002; A. Tomko, T. Chłopecki, Aktywność biskupa Stanisława Adamskiego w okresie II Rzeczypospolitej, „Roczniki Teologiczne” 2019, z. 12.
