Bartoszewski Władysław
Bartoszewski Władysław – ur. 19.02.1922 w Warszawie, zm. 24.04.2015 w Warszawie; działacz społeczny, polityk, dyplomata. Uczęszczał do Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Warszawie i Liceum Humanistycznego Towarzystwa Wychowawczo-Oświatowego „Przyszłość” w Warszawie. We wrześniu 1939 uczestniczył w cywilnej obronie Warszawy. Jako noszowy brał udział w pracy służb sanitarnych. Pracował też w przychodni Polskiego Czerwonego Krzyża. W 1940 został więźniem obozu koncentracyjnego Auschwitz. W 1941 zwolniony. W latach 1941-1944 studiował polonistykę na tajnym Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Działał w konspiracyjnej społecznej organizacji Front Odrodzenia Polski. Z ramienia Frontu Odrodzenia Polski współpracował w 1942 przy utworzeniu Rady Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu na Kraj. Dostarczał Żydom fałszywe dokumenty i zapomogi finansowe, pomagał w znajdowaniu pracy, organizował pomoc medyczną dla dzieci i osób dorosłych, które pozostawały pod opieką Rady. W 1943 podejmował próby wyprowadzenia ludzi z getta warszawskiego (wspólnie z matką bezskutecznie próbował uratować np. Halinę Medresównę). Od 1942 żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego. 15.11.1946 aresztowany przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. W latach 1958-1960 sekretarz redakcji tygodnika „Stolica”. W 1963 rozpoczął współpracę z Radiem Wolna Europa. W 1978 był jednym z sygnatariuszy deklaracji założycielskiej Towarzystwa Kursów Naukowych. Był sygnatariuszem wielu oświadczeń i listów w obronie prześladowanych robotników i działaczy opozycji. 21.08.1980 poparł list intelektualistów do strajkujących robotników wybrzeża. Wspierał strajkujących robotników. W 1980 współzałożyciel Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania przy Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. Celem działalności było organizowanie akcji na rzecz uwolnienia więźniów politycznych. Wspólnie z Jackiem Taylorem i Władysławem Siłą-Nowickim opracowali deklarację i regulamin działania komitetu. Nie udało się jednak zrealizować znaczących działań. W 1981 komitet został przekształcony w Komitet Obrony Praworządności. W okresie stanu wojennego internowany. W 1990 został wybrany na przewodniczącego Międzynarodowej Rady Państwowego Muzeum w Oświęcimiu. W latach 1991-1995 był członkiem Rady do spraw Stosunków Polsko-Żydowskich przy Prezydencie RP Lechu Wałęsie. W 2001 został powołany na przewodniczącego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Od 2013 do 2015 należał do Rady Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie.
Źródła: J. Kłoczowski, Władysław Bartoszewski (1922-2015), „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”, 2015, z. 1; A. K. Kunert, Kalendarium działalności publicznej Władysława Bartoszewskiego [w:] Władysław Bartoszewski. Życie i twórczość, red. A. K. Kunert, Warszawa 1999; M. Komar, Władysław Bartoszewski. Skąd pan jest? Wywiad rzeka, Warszawa 2006; M. Komar, Władysław Bartoszewski (1922-2015), „Zagłada Żydów: studia i materiały”, 2015, nr 11; J. Odrowąż-Pieniążek, Władysław Bartoszewski 1922-2015, „Akapit: rocznik Towarzystwa Bibliofilów Polskich w Warszawie”, 2015, t. 10.
