Biskupie Komitety Dobroczynności

Biskupie Komitety Dobroczynności – organizacje pomocowe działające w czasie I wojny światowej i okresie międzywojennym na ziemiach polskich w ramach działalności dobroczynnej Kościoła Katolickiego. Od stycznia 1915 pomocy potrzebującym udzielał Krakowski Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny (KBK), założony w Krakowie przez bpa krakowskiego Adama Sapiehę. . Organizacja działała na terenie  Galicji i Królestwa Polskiego udzielając pomocy żywnościowej i odzieżowej, zapomóg. Organizowano schroniska dla sierot, w latach 1915-1917 powstały: schroniska w Kochanowie, Przeworsku, Niepołomicach; przytułek dla niemowląt w Kalwarii Zebrzydowskiej, bursa w Nowym Targu, schronisko przejściowe w Krakowie. W obszarze zwalczania chorób zakaźnych organizowano akcję szczepień, np. przeciw ospie. Zakładano schroniska lecznicze dla dzieci np. w Zakopanem i Oświęcimiu. W zakresie pomocy dzieciom działała Delegacja Diecezjalna KBK we Lwowie. W 1916, z inicjatywy abpa Edmunda Dalbora powstał Arcybiskupi Komitet Ratunkowy dla Miasta Poznania. Hasłem przewodnim w pierwszym okresie działalności było „Wieś - miastu!”. Pozyskiwano i koordynowano wsparcie dla mieszkańców Poznania, gromadzono żywność dla kuchni ludowych. W listopadzie 1917 żywiono 28 231 osób, a w okresie zimowym łącznie ponad 44 502 potrzebujących. W okresie międzywojennym, w 1924 pod kierunkiem bpa A. Sapiehy, na wzór KBK powstał Ratunkowy Komitet Biskupi. Działalność Komitetu została wznowiona w 1925 pod nazwą Arcybiskupi Komitet Ratunkowy. Od 1926 na terenie Łodzi działał Biskupi Komitet Kolonii Letnich, zajmujący się organizacją wypoczynku dla dzieci z niezamożnych łódzkich rodzin robotniczych. Dzieci mogły być przyjmowane na wczasy w domu letniskowym „Juvenat” w Łagiewnikach pod Łodzią. W latach 1926-1929 w Krakowie działał Książęco-Metropolitarny Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Bezrobocia (KMK), koordynujący akcję dożywiania osób dotkniętych utratą pracy. W czasie ciężkiej zimy w styczniu i w lutym, w 1929 został powołany Komitet Pomocy Dotkniętych Klęską Mrozów w Krakowie, zaopatrujący potrzebujących w węgiel. W następnym roku utworzono Arcybiskupi Komitet Ratunkowy dla wstydzących się żebrać bezrobotnych niezarejestrowanych. w 1931 założono Komitet Pomocy Biednym. W lutym 1933 Arcybiskupi Komitet Ratunkowy wraz z innymi towarzystwami przeprowadził kwestę na obiady dla biednych. W latach 30. XX wieku katolickie komitety i organizacje zostały włączone w struktury diecezjalne Caritas.

Źródła: K. Jelonek-Litewka, Arcybractwo Miłosierdzia i Banku Pobożnego w Krakowie, Kraków 2017; K. Krzysztofek, Stowarzyszenia katolickie w Krakowie w latach 1918-1939, Kraków 2014; C. Pest, Kardynał Edmund Dalbor (1869-1926) pierwszy prymas Polski Odrodzonej, Poznań 2004; M. Przeniosło, Rady opiekuńcze w Galicji 1919-1921, Kielce 2014; P. Zwoliński, Z historii działalności charytatywno-dobroczynnej w Łodzi w okresie międzywojennym, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 2004, t. 37, z. 1.-