Bractwa trzeźwości po II wojnie światowej

Bractwa trzeźwości po II wojnie światowej – ośrodki powstałe w 1948 w parafiach na terenie Polski, w ramach akcji trzeźwościowej prowadzonej w czasie Wielkiego Postu przez Caritas. W 1947 Episkopat Polski wystosował list pasterski O palącej sprawie grozy alkoholizmu i pijaństwa, dotyczący problemu rozprzestrzeniania się alkoholizmu w społeczeństwie oraz propozycji środków zaradczych. W ramach Krajowej Centrali „Caritas” działał Krajowy Referat Trzeźwości pod przewodnictwem ks. Antoniego Cząstki, zaś przy związkach diecezjalnych Caritas zawiązano referaty trzeźwości. Tworzenie bractw miało być odpowiedzią na potrzebę promowania idei trzeźwego stylu życia. Ponadto ich powstawanie miało stanowić formę pomocy dla osób dotkniętych chorobą alkoholową i tym samym zapobiegać demoralizacji polskiego społeczeństwa. Obok Tygodni Trzeźwości organizowanych przez Caritas w okresie wielkopostnym, bractwa trzeźwości miały być miejscami pracy społecznej dla osób pragnących włączyć się w ruch przeciwalkoholowy. W 1948 w okresie Wielkiego Postu, w celu realizacji przedsięwzięcia w 18 diecezjach powstało 146 nowych Bractw Trzeźwości, skupiających ok. 25 630 członków. Przy Bractwach Trzeźwości tworzono sekcje młodocianych, propagujące ideę trzeźwości. Uroczystość I Komunii Świętej miała być okazją do zainteresowania dzieci ideą trzeźwości. W 1948 akcję trzeźwości prowadziło 318 ośrodków. W 1948 w ramach akcji trzeźwościowej, w dniach 15-22.11 prowadzono zbiórkę pod hasłem „Zamiast na wódkę – na pomoc dla dzieci”. W ciągu 2 lat działalności założono 448 bractw, w których zrzeszonych było 119 000 członków. O osiągnięciach w obszarze zwalczania alkoholizmu dyskutowano podczas Konferencji diecezjalnych referentów trzeźwości 28.09.1949 w Krakowie. Podczas Zjazdu podjęto temat bractw trzeźwości z uwzględnieniem sekcji młodych. W 1950 doszło do likwidacji bractw i stowarzyszeń trzeźwościowych przez władze komunistyczne.

Źródła: A. Cząstka, Ruszyliśmy z martwego punktu (Sprawozdanie z wielkopostnej akcji trzeźwości w r. 1948), „Caritas” 1949, nr 40; H. Korża, Abstynencki ruch [w:] Encyklopedia katolicka, t. 1, Lublin 1973; Tadeusz z grupy AA „Ster”, Historia AA w Polsce, t. 1, Warszawa 2012; D. Zamiatała, Caritas. Działalność i likwidacja organizacji 1945-1950, Lublin 2000; Z Polski. Krajowa Centrala „Caritas”. Konferencja diecezjalnych referentów trzeźwości, „Caritas” 1949, nr 49.-