Bractwo Matek Chrześcijańskich
Bractwo Matek Chrześcijańskich – stanowa organizacja kościelna o charakterze wychowawczym, powstała w 1850 we Francji w Lille z inicjatywy grupy matek, rozwijająca się Polsce porozbiorowej w Wielkopolsce, Galicji i Królestwie Polskim, później także w okresie międzywojennym. Bractwo, działające przy parafiach, miało troszczyć się o matki, sieroty i chorych, szczególnie ważne było wsparcie oferowane przez członkinie Bractwa ubogim i potrzebującym matkom na czas choroby i połogu. Jednym z założeń organizacji było stanie na straży wychowania dzieci i młodzieży zgodnie z zasadami życia społecznego i moralnego w duchu Kościoła Katolickiego. Wspierano matki, dzieci i ich rodziny przez dostarczanie opału oraz organizowanie pomocy materialnej w formie rozdawnictwa żywności i odzieży. Starano się nieść pomoc dziewczętom i kobietom dotkniętym zjawiskiem demoralizacji. Wyszukiwano dzieci zaniedbane zarówno chrześcijańskie jak i przynależące do innych związków wyznaniowych. W Wielkopolsce w 1878 zatwierdzono statut Bractwa, zaś w 1889 bractwo przy kościele dominikańskim w Poznaniu otrzymało przywilej Arcybractwa dla archidiecezji poznańskiej. Na terenie Galicji w 1890 Bractwo było kanonicznie erygowane w Szynwałdzie koło Tamowa i agregowane do arcybractwa w Paryżu. Protektorem Bractwa w diecezji tarnowskiej był biskup Ignacy Łobos. Do 1902 rozwój sieci Bractwa objął 520 parafie archidiecezji gnieźnieńsko-poznańskiej. W 1903 powstało Arcybractwo Matek chrześcijańskich p.w. św. Moniki przy parafii św. Szczepana w Bogucicach. W archidiecezji krakowskiej Bractwo Matek Chrześcijańskich zostało erygowane w 1913 i podniesione do godności Arcybractwa przy kościele św. Barbary w Krakowie. Tym samym uzyskało ono przywilej agregowania bractw działających w diecezjach: krakowskiej, przemyskiej, tarnowskiej, a także w części diecezji wrocławskiej podlegającej Austrii. Następnie zasięg organizacji został rozszerzony na parafie: w 1917 w Chełmie, rok później w Paleśnicy. Bractwo było wspierane i popularyzowane przez Sodalicję Pań Wiejskich. Po1918 placówki organizacji założono w Gródku, Grybowie, Siedliskach, Cerekwi. W latach 1914-1939 w diecezji tarnowskiej Arcybractwo funkcjonowało w 5 parafiach. Bractwo utworzone w 1925 w Grudziądzu agregowano tego samego roku do arcybractwa przy kościele św. Dominika w Poznaniu.
Źródła: D. Olszewski, Funkcje społeczno-kulturowe parafii na przełomie XIX i XX wieku [w:] Społeczno-kulturalna działalność Kościoła katolickiego w Polsce XIX i XX wieku, red. R. Renz, M. Meducka, Kielce 1994;„Rocznik Diecezji Śląskiej (Katowickiej)” 1936; M. Staniszewski, Grudziądz w II Rzeczypospolitej. Aspekty społeczno-narodowościowe i religijne, „Roczniki Historii Kościoła” 2010, nr 57; K. Talarek, Sieć bractw w diecezji tarnowskiej w latach 1914-1939, „Tarnowskie Studia Teologiczne” 2005, nr 1.
