Brzeziński Mieczysław
Brzeziński Mieczysław – ur. 6.10.1858 w Warszawie, zm. 25.01.1911 w Warszawie; działacz społeczno-oświatowy, przyrodnik. W 1876 ukończył gimnazjum realne w Warszawie, podjął studia na wydziale przyrodniczym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Należał do tajnej organizacji patriotycznej Towarzystwo Oświaty Narodowej. Zwolennik propagowania oświaty wśród mieszkańców wsi. W 1878 aresztowany. Przebywał w cytadeli warszawskiej oraz w twierdzy w Brześciu Litewskim. Wielokrotnie przerywał studia. Ukończył kształcenie w 1884. Pracował jako prywatny nauczyciel w rodzinach kupieckich i przemysłowych w Warszawie. Na tajnych spotkaniach wykładał botanikę. W 1892 założył i przewodniczył Warszawskiemu Kołu Oświaty Ludowej. Swoje prace ze względów bezpieczeństwa publikował pod pseudonimem Wiktor Olszewski. W 1892 organizacja pod jego kierownictwem przejęła tygodnik „Zorza”. Publikował tutaj pod własnym nazwiskiem. Swoje artykuły i rozprawy wydawał w różnych czasopismach. Wiceprezes Polskiej Macierzy Szkolnej. Przewodniczący wydziału oświaty ludowej, kierownik sekcji szkolnej. Propagował pozytywistyczne idee pracy organicznej i pracy u podstaw. Walczył z analfabetyzmem, popularyzator czytelnictwa wśród społeczeństwa. W całości lub w części opracował założenia ustaw i programów szkół początkowych wiejskich i miejskich, program dla nauczycieli szkół elementarnych i dla kształcenia dorosłych analfabetów. Propagator dzieł przyrodniczych. Wspólnie z żoną Rozalią z Morzyckich opracowali książkę dla społeczeństwa i dzieci w wieku szkolnym. Od 1905 do 1906 aktywnie uczestniczył w tworzeniu organizacji szkolnych, naukowych i kulturalnych, m. in. Stowarzyszenie Kursów dla Analfabetów Dorosłych, Towarzystwo Krajoznawcze czy Seminarium dla Nauczycieli Ludowych „Urania”. Prezes Stowarzyszenia Nauczycielstwa Polskiego w latach 1905-1906. Redaktor czasopisma „Szkoła Polska” (1906 do 1907) tego stowarzyszenia. Redaktor periodyków „Sprawy Szkolne” w 1906 i „Wychowanie w Domu i Szkole” w 1909. W trakcie pobytu w majątku Piotrowice koło Nałęczowa stworzył programy wychowawcze oraz projekty organizacyjne dla polskiej szkoły prywatnej dla ludu. Propagował wysoką kulturę rolną wśród okolicznych rolników. Nakłaniał do stosowania nawozów sztucznych czy unowocześnia upraw. Prowadził wykłady w szkole rolniczej w Pszczelinie koło Warszawy. Z jego inicjatywy powstała w Piotrowicach Kasa Stefczyka oraz Spółdzielnia Mleczarska. Popularyzował książki przyrodnicze. „Podarunek dla młodzieży” miał 17 wydań.
Źródła: M. Jurczyszyn, Mieczysław Brzeziński (1858-1911) – zasłużony pedagog i przyrodnik z Lubelszczyzny, „Lubelski Rocznik Pedagogiczny” 2011, t. 30; M. Jurczyszyn, Mieczysław Brzeziński: pedagog – społecznik, Lublin 2012; J. Stemler, Brzeziński Mieczysław, „Polski Słownik Biograficzny”, t. III, Kraków 1937; J. Stemler, Dzieło samopomocy narodowej: Polska Macierz Szkolna 1905-1935, Warszawa 1935; P. Sosnowski, Dzieje Stowarzyszenia Nauczycielstwa Polskiego (1905-1919), Warszawa 1930.
