Bursy po II wojnie światowej
Bursy po II wojnie światowej – placówki opieki zamkniętej dla uczącej się młodzieży, działające w ramach wychowania oświatowego. Bursy miały zapewniać miejsce pobytu na czas nauki. W celu organizowania burs zarządy Związku Nauczycieli Polskich i Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici” powołały w 9.09.1945 Towarzystwo Burs i Stypendiów, które po pierwszym roku działalności prowadziło 34 bursy w kraju. Jedną z największych burs prowadzonych przez TBS była placówka w Tczewie przeznaczona dla 300 osób. Po zakończeniu okupacji niemieckiej prowadzeniem zakładów zajmowały się również organizacje pomocowe. W 1946 z ramienia Polskiego Czerwonego Krzyża działało 2 bursy. W 1949 Wydział Opieki nad Dzieckiem Centralnego Komitetu Żydów w Polsce prowadził 11 burs, w których pozostawało 860 osób. W latach 50. XX wieku ujednolicono przepisy przez wydanie poszczególnych aktów prawnych. Wydano Statut bursy szkolnictwa zawodowego, stanowiący załącznik nr 2 do Zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Szkolenia Zawodowego z 12.06.1951 oraz Okólnik nr 15 Centralnego Urzędu Szkolenia Zawodowego z 29.03.1951 w sprawie kwalifikacji, obowiązków, wymiaru zajęć oraz wynagrodzenia pracowników wychowawczych w internatach przy szkołach zawodowych oraz w bursach szkolnictwa zawodowego podległego CUSZ. W 1952 władze zlikwidowały Towarzystwo Burs i Stypendiów, które do tego czasu prowadziło ok. 170 burs, zaś placówki upaństwowiono. Konstytucja PRL z 22.07.1952 deklarowała zagwarantowanie prawa do nauki poprzez m. in. rozbudowę sieci burs. W 1955 z 1562 burs i internatów korzystało 192 385 uczniów. W przepisach ustawy z 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania organizowanie burs i internatów leżało w gestii państwa w ramach pomocy dla młodzieży uczącej się. Placówki te określono jako formy opieki nad dziećmi i młodzieżą. Do 1963 liczba placówek zwiększyła się do 1792 miejsc, zaś liczba korzystających wynosiła 247 780 osób. W roku 1975/1976 łącznie działało 1905 burs i internatów, z których korzystało 295 000 uczniów. Do momentu wydania Zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z 19.03.1980 w sprawie organizacji i funkcjonowania internatów i burs szkolnych, placówki działały w oparciu o statuty szkół. Od 1980 bursy funkcjonowały już jako instytucje autonomiczne. Po transformacji ustrojowej działalność placówek została określona m.in. przepisami ustawy o systemie oświaty z 7.09.1991 i rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 7.10.2009 w sprawie nadzoru pedagogicznego.
Źródła: A. Kochański, PZPR wobec religii i Kościoła w 1953 r., „Więź” 1992, nr 10; M. Okrasa, Bursy i internaty szkolne w województwie lubelskim w latach 1918-1998, Lublin 2017; Z. Węgierski, Internaty i bursy szkolne w okresie transformacji. Przemiany ich funkcji społecznej [w:] Opieka i wychowanie. Systemy wychowywania i opieki nad dziećmi w okresie przemian ustrojowych, red. Cz. Kępski, Lublin 1998; B. Zięba-Kołodziej, Internat i bursa. Historia i współczesność, Tarnobrzeg 2011.
