Chudzyńska Józefa
Chudzyńska Józefa – ur. 25.03.1838 w Łuczycy, zm. 3.06.1914 w Warszawie; zakonnica, nauczycielka, działaczka społeczna. Ukończyła pensję Sławińskiej w Warszawie. Pracowała jako nauczycielka w rodzinach ziemiańskich. Podczas pracy wychowawczej zetknęła się z trudną materialną kobiet – robotnic rolnych i ich dzieci. Wspólnie z Honoratem Koźmieńskim, Bogusławą Arndt i Antoniną Szumską założyła Zgromadzenie Sióstr Posłanniczek Maryi od Najświętszego Serca Jezusa (Posłanniczki) w Zakroczymiu. W 1874 złożyła śluby zakonne. Głównym celem działalności zgromadzenia była aktywność dydaktyczno-wychowawcza oraz podtrzymywanie polskości i prowadzenie edukacji w języku polskim. W tym samym roku była współorganizatorką Instytutu Świeckiego Służebnic Najświętszego Serca Jezusa. W ramach Instytutu prowadziła tajną działalność polegającą na opiece nad kobietami pracującymi oraz dożywianiu sierot. W zgromadzeniu zajmowała się wychowaniem i nauczaniem dzieci i starszych dziewcząt. W 1875 przeprowadziła się do Warszawy. Prowadziła tam pensję dla panien uczących się w gimnazjum i szkół prywatnych. Pełniła funkcję matki generalnej zgromadzenia. W 1880 podczas pobytu w Paryżu pozyskała do pracy w zgromadzeniu oraz realizacji inicjatyw społecznych Cecylię Plater-Zyberkównę. Wspólnie utworzyły w Warszawie Zakład Przemysłowo-Rękodzielniczy dla ubogich dziewcząt. W tej placówce była odpowiedzialna za wychowanie i dydaktykę. W 1890 z Cecylią Plater-Zyberkówną założyła również Zakład Gospodarczy w Chyliczkach. Była to otwarta szkoła gospodarcza dla dziewcząt do 15. roku życia. Później działała jako szkoła dla panien z rodzin ziemiańsko-inteligenckich. W 1908 wspólnie z Marią Suryn, Anielą Głowacką i Cecylią Plater-Zyberkówną założyła Towarzystwo „Wiedza”, którego celem było upowszechnianie i wspieranie oświaty kobiet według chrześcijańskich zasad. Tworzyła kilkuosobowe tajne komplety przy zakładzie freblowskim w Warszawie, a także przy ochronce w Wilanowie, Chyliczkach. Współzałożycielka ochronek w Łodzi (1895) i Opinogórze (1895). W 1907 współtworzyła wraz z Stefanią Marciszewską i Cecylią Plater-Zyberkówną Szkołę dla Ochroniarek i Nauczycielek Ludowych w Warszawie. Była to pierwsza tego typu placówka na ziemiach polskich. 30.04.1910 złożyła rezygnację z funkcji przełożonej zgromadzenia. - 2299
Źródła: J. Duchniewski OFM cPlater-Zyberkówna Cecyliaap., Chudzyńska Józefa [w:] Słownik biograficzny katolicyzmu społecznego w Polsce, Lublin 1994; Inspiratorki-Założycielki-Liderki. Aktywność przedstawicielek katolickich wspólnot i ruchów kobiecych w Polsce (1805-1963), red. M. Waluś, K. Pek, oprac biogramów M. Waluś, Lublin 2013; M. H. Mazurek, Działalność oświatowo-wychowawcza Zgromadzenia Sióstr Posłanniczek Maryi od Najświętszego Serca Jezusa w latach 1874-1908, „Nasza Przeszłość” 1990 nr 74.
