Commission of Polish Relief
Commission of Polish Relief – Komisja Pomocy Polsce, Comporel, amerykańska organizacja pomocowa powstała 25.09.1939 z połączenia kilku instytucji, w tym Polish Food Commission. Celem działania Komisji było zapewnienie pomocy żywnościowej oraz odzieżowej polskim uchodźcom na terenie Europy i osobom potrzebującym na terenie okupowanego kraju. Pomoc żywnościową prowadzono w formie dostarczania amerykańskich darów dla ludności Generalnego Gubernatorstwa i prowadzenia kuchen oraz otwierania jadłodajni w gettach. Komisja została założona z inicjatywy polskiego rządu na emigracji w porozumieniu z Herbertem Hooverem. W skład Komisji weszli m.in. Maurice Pate i Chauncey McCormick. Komisja była wspierana przez kilka organizacji: amerykańską Radę Polonii, Paderewski Fund for Polish Relief, Radę Polonii z Nowego Jorku, Catholic Bishop’s Committee, Fundację Kościuszkowską, Polish Relief Fund, Children’s Crusade for Children, American Jewish Joint Distribution Committee Inc., American Friends Service Committee. W czasie II wojny światowej organizacja współpracowała z American Red Cross. Wartość darów żywnościowych przesłanych przez Komisję, według oceny Rady Głównej Opiekuńczej wyniosła ponad 4 mln zł. Trasa transportu amerykańskich darów wiodąca przez kraje europejskie zmieniała się w zależności od sytuacji wojennej. Początkowo przesyłki wychodzące ze Stanów Zjednoczonych transportowano do Szwecji, po czym trafiały do portów niemieckich. Po 1940 nowa trasa obejmowała np. Genuę i Lizbonę, następnie Wilno. Komisja, przez ręce Gilberta Redferna – delegata przy Komitecie Pomocy Uchodźcom w Wilnie, świadczyła pomoc także dla polskich uchodźców. Dostarczanie im darów było możliwe do końca 1940, na co wypływ miała aneksja Litwy przez Związek Radziecki oraz rozwiązanie komitetów do spraw uchodźców. W celu zapoznania się z funkcjonowaniem opieki społecznej w okupowanej Polsce i działalnością RGO, przedstawiciele Komisji udali się na przełomie września i października 1941 z wizytą do Generalnego Gubernatorstwa. W związku z wypowiedzeniem wojny Stanom Zjednoczonym przez hitlerowskie Niemcy, tereny będące pod okupacją niemiecką mogły liczyć na wsparcie organizacji tylko do końca 1941. Wraz z transportem do Polski leków pochodzących od Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, na przełomie sierpnia i września 1942 dotarły lekarstwa będące darami od Komisji. Rozdysponowaniem łącznie 12 ton leków zajęła się RGO, oszacowując przy tym ich wartość na 1,5 mln zł.
Źródła: B. Kroll, Rada Główna Opiekuńcza 1939-1945, Warszawa 1985;C. Madajczyk, Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce, Warszawa 1970; R. Nir, Działalność Amerykańskiego Biskupiego Komitetu Pomocy Polakom w latach 1939-1960, „Przegląd Polsko-Polonijny” 2011, nr 2; Register of the Commission for Polish Relief Records,https://oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/tf4b69n6pg/ [dostęp: 16.09.2024]; W. Roman, Organizacja pomocy dla uchodźców wojennych w Wilnie po 1 września 1939 roku, „Cywilizacja i Polityka” 2021, nr 19.
