Dembińska Zofia

Dembińska Zofia – ur. w 1905 na Wileńszczyźnie, zm. 8.12.1989 w Warszawie; pedagog, polonistka, działaczka oświatowa i społeczna, wydawca. Absolwentka gimnazjum Sióstr Nazaretanek w Wilnie. Studiowała polonistykę na Uniwersytecie im. Stefana Batorego w Wilnie do 1933. Działaczka grupy lewicowej Henryka Dembińskiego (od 1936 byli małżeństwem). Po skazaniu Henryka w procesie wileńskim, Zofia wyprowadziła się do Warszawy. gdzie pracowała jako nauczycielka języka polskiego w Gimnazjum Ogólnokształcącym Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci na Żoliborzu. Po II wojnie światowej razem z Jerzym Borejszą założyła Spółdzielnię Wydawniczą „Czytelnik”Wiceprezes Spółdzielni w l. 1944-1951 oraz dyrektor Instytutu Wydawniczego od 1947. Celem „Czytelnika” była promocja czytelnictwa i chęć rozpowszechnienia w polskich domach literatury największych twórców poprzez publikowanie w dużych nakładach na niedrogich materiałach, czego efektem stawała się niska cena książki. Inicjatorka założenia czasopisma dla kobiet „Przyjaciółka”. Posłanka do Krajowej Rady Narodowej, a także do Sejmu PRL I kadencji. Wiceminister oświaty do spraw opieki nad dzieckiem w latach 1951-1956. Uczestniczyła w pracach Komisji Praw Kobiet Organizacji Narodów Zjednoczonych (1957-1962). Współautorka opracowania „Deklaracji Praw Dziecka” Organizacji Narodów Zjednoczonych  z 1959 . Zasłużona działaczka Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Członek Prezydium Zarządu Głównego oraz prezes Zarządu Stołecznego. Inicjatorka organizowania odczytów i wykładów w formie „dni pedagogicznych”, „sejmików rodzicielskich” oraz „spotkań w małej grupie”. W swojej aktywności starała się popularyzować najnowsze badania naukowe z zakresu psychologii rozwoju człowieka i psychologii poznawczej, podkreślając znaczenie pierwszych dni, tygodni i lat życia dziecka jako podstawy jego przyszłych relacji z rodziną i rozwoju psychicznego. Wspierała wszelką aktywność dotyczącą przygotowania dorosłych do rodzicielstwa. Pomysłodawczyni włączenia do programu edukacji przedmiotu „przygotowanie do życia w rodzinie”.  Organizatorka pomocy indywidualnej w rodzinach patologicznych oraz kontynuatorka idei tworzenia rodzinnych domów dziecka oraz orędowniczka szkoły „środowiskowej”.  Od 1968 kierowała Warszawskim Ośrodkiem Adopcyjno-Opiekuńczym TPD. Założycielka pierwszego rodzinnego domu dziecka w Serocku.

Źródła: A. Mrozik A., Zofia Dembińska – zapomniana „architektka PRL-u”. Krytyczny przyczynek do feministycznej teorii i praktyki biograficznej w Polsce, „Teksty Drugie” 2019, nr 3; Słownik pracowników książki polskiej, suplement IV, red. Rzadkowolska M., Warszawa 2016; Tracewski B., Zasłużeni działacze TDP, https://web.archive.org/web/20160324141049/http://warszawa.tpd.org.pl/pl/komisja-historyczna/447-zasueni-dziaacze-tpd.html.