Diehl Karol
Diehl Karol – ur. 15.04.1765 w Lesznie, zm. 17.04.1831 w Poznaniu; senior generalny kościoła ewangelicko-reformowanego, polityk, działacz społeczny i narodowy. Absolwent gimnazjum Jednoty w Lesznie. Do 1787 studiował teologię w Halle i we Frankfurcie nad Odrą. 25.02.1787 ordynowany na pastora w Poznaniu, 21.07.1791 przekierowany do Warszawy. W 1796 uzyskał roczną dotację dla zboru z kasy królewskiej. Od 1801 aktywny działacz Towarzystwa Dobroczynności. W 1804 rozpoczął odnowienie i rozszerzenie kościoła a także zainicjował działalność edukacyjną w rządowym liceum warszawskim. Działał na rzecz zachowania języka polskiego w szkołach. W 1806 zyskał godność królewsko-pruskiego kaznodziei nadwornego. Od 1807 członek Izby Edukacyjnej, następnie, od 1811, członek Dyrekcji Edukacyjnej. Prezes konsystorza ewangelicko-reformowanego departamentu warszawskiego. Odpowiedzialny za zarządzanie szkołami i funduszami zborów ewangelickich. Dzięki niemu udało się pozyskiwać fundusze od władz pruskich na rozwój oświaty oraz organizować stypendia dla polskich studentów na pruskich uniwersytetach. Osobiście angażował się w pomoc studentom wysyłając im polskie książki. Od 1809 deputowany na sejm z cyrkułu warszawskiego. Od 1810 senior generalny wszystkich kościołów reformowanych Księstwa Warszawskiego. Wyznawał liberalne poglądy, bronił idei zrównania praw cywilnych i politycznych bez względu na stan, religię czy narodowość. W 1811 wybrany na członka Komisji Prawodawstwa Cywilnego. Popierał przyjęcie kodeksu Napoleona. W 1815 został członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk, w 1817 Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Za jego staraniem kościół ewangelicki zyskał stałą dotację skarbową w wysokości 100 tys. zł. W 1823 uzyskał szlachectwo dziedziczne z herbem Piecza. Działał na rzecz utworzenia urzędu Konsystorza Generalnego wspólnego dla obydwóch wyznań ewangelickich. Współzałożyciel szkoły wojewódzkiej praktyczno-pedagogicznej w pałacu Działyńskich w Warszawie w roku 1828.
Źródła: K. Bem, Słownik Biograficzny duchownych ewangelicko-reformowanych. Pastorzy i diakonisy Jednoty Małopolskiej i Jednoty Warszawskiej 1815-1939, red. Warszawa 2015; W. Bobkowska, Karol Bogumił Diehl [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. V, Kraków 1939-1946; K. Diehl, Do Duchowieństwa Ewangelickiego w Polszcze An die evangelische Geistlichkeit in Pohlen, Warszawa 1812; Karol Bogumił Diehl, https://www.polenausfreierwahl.de/bohaterowie/biogramy/karol-bogumil-diehl, [dostęp: 10.10.2024].
