Dobrska-Tomaszewicz Anna

Dobrska-Tomaszewicz Anna – ur. 13.04.1854 w Mławie, zm. 12.06.1918 w Warszawie;  lekarka, działaczka społeczna. Ukończyła szkołę średnią w Łomży, a następnie pensję żeńską Paszkiewiczowej w Warszawie. W 1871 rozpoczęła studia medyczne na uniwersytecie w Zurychu. W 1876 napisała pracę doktorską pod kierunkiem Ludimara Hermanna dotyczącą fizjologii ucha wewnętrznego. Studia lekarskie ukończyła w 1877. Wykształcenie lekarskie uzupełniła w Wiedniu oraz w Berlinie. Państwowy egzamin zdała w Sankt Petersburgu. W 1880 przeprowadziła się do Warszawy. Była pierwszą lekarką praktykującą w Polsce. Specjalizowała się w zakresie chorób kobiecych i pediatrii. Początkowo prowadziła prywatną praktykę lekarską. W latach 1882-1911 była kierowniczką i lekarką przytułku położniczego miejskiego przy ulicy Prostej 2. Opiekowała się kobietami z niezamożnych rodzin oraz niemowlętami. Sprawowała opiekę medyczną nad pracownicami szwalni Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności. Pod wpływem pojawiających się odkryć medycznych opracowała nowe zasady pracy lekarskiej i administracyjnej. Samodzielnie przeprowadzała dezynfekcję przytułku za pomocą chloru i karbolu. W następnych latach współpracowała z innymi lekarzami w celu obniżenia śmiertelności kobiet rodzących. Od 1896 w przytułku jako pierwsza przeprowadzała zabiegi cesarskiego cięcia. Pełniąc funkcję kierowniczki, często wyjeżdżała zagranicę w celu pozyskiwania nowej wiedzy medycznej. Następnie przekazywała ją swoim współpracownikom. Kształciła akuszerki w zakresie stosowania aseptyki i higieny oraz popularyzowała tę wiedzę wśród pacjentek. Wygłaszała odczyty popularnonaukowe na temat zdrowia i higieny. W okresie kierowania przytułkiem wykształciła ok. 340 położnych. W 1906 współzałożycielka Towarzystwa Kultury Polskiej. Opracowała dzieje Towarzystwa Kultury Polskiej (niewydane). W 1896 na wystawę higieniczną stworzyła tablice graficzne pokazujące rozwój i stan zdrowia 500 polskich dzieci przed podróżą na kolonie oraz po powrocie. W 1907 organizatorka Zjazdu Kobiet Polskich propagującego hasła równouprawnienia. W 1909 na wystawę w Częstochowie opracowała 22 tablice statystyczno-porównawcze dotyczące pracy kulturalnej różnych narodów i pokazujące wkład Polaków do kultury europejskiej. Regularnie pisała artykuły do tygodnika „Kultura Polska”. Od 1884 do 1905 pełniła funkcję lekarki Zarządu Schronienia dla nauczycieli. W latach 1890-1905 pracowała w Towarzystwie Kolonii Letniej dla dzieci. Od 1906 do 1912 była członkiem Zarządu Głównego i członkiem Rady Sekcji Etycznej Towarzystwa Kultury Polskiej. W 1912 wydała pracę „Sprawozdania z działalności przytułku Położniczego nr 2 za 29-letni okres jego istnienia (1882-1911)”.  

Źródła: Album zasłużonych lekarzy polskich, Warszawa 1925; M. Marcysiak, Tomaszewska-Dobrska Anna, [w:] Słownik biograficzny polskich nauk medycznych XX wieku, red. B. Urbanek, t. 3, z. 1, Warszawa 2004; K. Wajs, S. Wajs, Anna Tomaszewicz-Dobrska w walce o równouprawnienie kobiet w zawodzie lekarza w drugiej połowie XIX wieku, „Archiwum Historii Medycyny”, 1977, nr 2; L. Zembrzuski, Dobrska Tomaszewicz Anna [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. V, Kraków 1939-1946