Dom dla Niemowląt

Dom dla Niemowląt – Dom Przytułku dla Niemowląt, prototyp polskiego żłobka dla najmłodszych, później sieć placówek pozostających pod opieką Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności (WTD). Pierwszy Dom powstał 24.12.1857 z inicjatywy Jana Tadeusza Lubomirskiego,w budynku przy ul. Bednarskiej w Warszawie. Placówka miała być jednym z instrumentów przeciwdziałania śmiertelności niemowląt. Następny Dom powstał w 1858 przy ul. Jerozolimskiej 1574 w Warszawie. Placówka została podzielona i funkcjonowała na Tamce i Nowolipiu. Do powstania żłobka przyczyniły się: Hermancja Uruska, Hortensja Małachowska, Henrietta Rozen, które jako opiekunki dbały o zaopatrzenie zakładu. Na stanowisku kierownika placówki stał Opiekun Domu, został nim Konstanty Józefowicz. Funkcję przełożonej pełniła Cezaria Falkowska. W 1858 liczba miejsc wynosiła ok. 30 dzieci. Kolejny Dom – żłobek otwarto 11.04.1960 w Warszawie przy ul. Wiejskiej 1442. Domy funkcjonowały według określonych zasad. Były przeznaczone głównie dla dzieci matek pracujących lub pozostających bez środków do życia. Do żłobka przyjmowano dzieci w wieku od szóstego miesiąca do trzeciego roku życia. Podopieczni mieli zapewnioną bezpłatną opiekę oraz wyżywienie. Do placówki przyjmowano dziewczynki i chłopców z Warszawy wyznania chrześcijańskiego, pochodzące z ubogich rodzin. Wśród wymaganych dokumentów należało dostarczyć do żłobka metrykę urodzenia oraz świadectwo szczepienia na ospę. Ostatecznie o kwalifikacji dziecka do przyjęcia decydował lekarz dyżurny, do którego stawienie się było obligatoryjne. Nie przewidywano zatrudniania mamek. Dom umożliwiał codzienny pobyt dzieci, z wyłączeniem niedziel i dni świątecznych. Podopieczni mogli przebywać w żłobku latem w godz. 5:00-20:00, a zimą 7:00-18:00. Żłobek był placówką dziennego pobytu. Nieodebranie dziecka z placówki skutkowało powiadomieniem odpowiednich służb oraz utratą możliwości ponownego oddania dziecka do placówki. Na wyposażenie żłobka składały się: kuchnia, spiżarnia, wanienki do kąpieli, materace umożliwiające przewijanie, łóżeczka z pościelą, krążek do chodzenia oraz smoczki. Żłobek miał zapewniać odpowiednie wyżywienie zależne od wieku podopiecznego. Najmłodsze dzieci karmiono głównie mlekiem. Dla starszych dzieci przewidywano wydawanie rosołu, wodzianki, kaszy. Podopieczni mieli możliwość przebywania na świeżym powietrzu. Z dziećmi wychodzono np. do ogrodu sąsiedniej kamienicy. W 1867 w Warszawie działały 3 tego typu domy dla niemowląt.

Źródła: „Gazeta Codzienna” 1860, nr 107; „Kurjer Warszawski” 1857, nr 333, 340; S. Olgerbrand, Encyklopedja Powszechna, t. 26, Warszawa 1867; K. Sadowska, U źródeł polskiej wczesnodziecięcej edukacji – proces kształtowania się „żłobka” do 1989 roku (próba syntezy), „Res Historica” 2022, nr 53; S. Walasek, Opieka i wychowanie małego dziecka na łamach czasopism przełomu XIX i XX wieku, Wrocław 2015; Źródła do pedagogiki opiekuńczej, t.1, red. I. Lepalczyk, Warszawa 1988.