Domy dla dziewcząt Caritas
Domy dla dziewcząt Caritas – placówki opiekuńczo-wychowawcze dla młodzieży żeńskiej, prowadzone w ramach opieki zakładowej po II wojnie światowej, m.in. w celu zwalczania zjawiska włóczęgostwa. Wychodząc naprzeciw potrzebom społeczeństwa borykającego się ze skutkami wojny, po zakończeniu okupacji niemieckiej Caritas rozwijając opiekę zakładową, prowadził na terenie kraju domy przeznaczone dla trudnej wychowawczo młodzieży. Wśród domów znajdowały się zakłady poprawcze dla dziewcząt potrzebujących resocjalizacji i zagrożonych moralnie. W swoim funkcjonowaniu domy te jako tzw. szkoły życia, miały różnić się od zakładów karnych programem wychowania przez przygotowanie podopiecznych do życia według przyjętych norm moralnych. Placówki działały m.in. w Lublinie, Krakowie, Przemyślu. Wychowankami domów były dziewczęta m.in. z wyrokami sądowymi, pozostawione bez opieki, niepracujące i wiodące życie na ulicy. Przyprowadzaniem dziewcząt do zakładów zajmowali się funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej. Dom opieki dla dziewcząt w Przemyślu, prowadzony przez Caritas został usytuowany w budynku przy ul. Tatarskiej 6. W styczniu 1947 w placówce przebywało 7 wychowanek, natomiast w marcu w tym samym roku mieszkało 15 dziewcząt. Przedział wiekowy podopiecznych wynosił od 18 do 35 lat. Możliwości lokalowe placówki miały zwiększyć się do 40 miejsc. Sprawą utrudniającą funkcjonowanie zakładu opiekuńczego w Przemyślu było m.in. dzielenie wspólnego budynku z zakładem leczniczym dla osób narażonych na gruźlicę. Z kolei Katowicki Oddział Caritas prowadził Dom Dobrowolnej Pracy przy ul. Brata Alberta 4 w Katowicach, do którego przyjmowano dziewczęta w wieku pozaszkolnym. W katowickim Domu podopieczne, pod kierunkiem wykwalifikowanych nauczycieli, miały możliwość nauki szycia, kroju, pielęgnacji niemowląt w żłobku, przyuczania się w kuchni dziecięcej. Dziewczęta mogły uzupełnić swoją wiedzę na poziomie szkoły podstawowej. Przeciętnie w placówce przebywało ok. 70 wychowanek. W styczniu 1950 pod zarządem Caritasu znajdowało się 17 domów dla dziewcząt. Wychowanki Domu mogły angażować się w nieodpłatne szycie ubranek dla dzieci przystępujących do I Komunii Świętej z poszczególnych oddziałów parafialnych Caritas. Po zdelegalizowaniu Caritas w 1950 majątek Krajowej Centrali upaństwowiono i oddano w zarząd Zrzeszeniu Katolików „Caritas”.
Źródła: A. Bieżanowski, Katolicka działalność dobroczynna na terenie diecezji katowickiej w latach 1945-1950, „Nasza Przeszłość” 1975, t. 44; P. Grata, Czas przełomu. Polska polityka społeczna w latach 1944-1950, Rzeszów 2018; M. Łobos-Kubiś, Opieka społeczna w Przemyślu w pierwszych latach po wyzwoleniu (1944-1950), „UR Journal of Humanities and Social Sciences” 2016, nr 1; Sprawozdania, „Caritas” 1946, nr 10; D. Zamiatała, Caritas. Działalność i likwidacja organizacji 1945-1950, Lublin 2000.
