Domy pogodnej jesieni

Domy pogodnej jesieni – lokatorskie miejsca przebywania osób w podeszłym wieku mające spełniać funkcje kulturalno-opiekuńczo-pielęgniarskie. Idea domów pogodnej jesieni powstała w latach 70. XX w. i określana była jako nowatorska w zakresie publicznego wsparcia osób w wieku senioralnym. Koncepcja ta zakładała tworzenie spółdzielczych domów (np. bloków) z lokatorskimi mieszkaniami dla osób w podeszłym wieku - zarówno osamotnionych, jak i małżeństw. W takich obiektach zlokalizowane miały być także (np. na parterze) inne instytucje – np. kluby seniora czy dzienne domy pomocy społecznej. Ponadto projekt ten zakładał, iż w domach pogodnej jesieni będzie funkcjonowała opieka medyczna, m.in. w postaci stale dyżurującej pielęgniarki (co czasami oznaczało zamieszkiwanie przez taką osobę w obiekcie, w którym zlokalizowana miała być ta placówka). W latach 70. utworzono domy pogodnej jesieni w dużych miastach – m.in. w Łodzi, Poznaniu czy Krakowie. W tym ostatnim mieście w 1974 powołano Spółdzielnię Mieszkaniową „Domy Pogodnej Jesieni” realizującą tę koncepcje. Projekt krakowskich domów pogodnej jesieni zakładał budowanie obiektów bez barier architektonicznych z terenami zielonymi, gabinetami dla lekarzy i pielęgniarek oraz miejscami do rehabilitacji. O nieduże (20-40 metrowe), samodzielne i lokatorskie mieszkania w tych domach można było ubiegać się po spełnieniu przynajmniej jednego z dwóch kryteriów: (1) osiągnięcie odpowiedniego wieku (nie mniej niż 55 lat dla mężczyzn i 50 lat dla kobiet); (2) posiadanie stałej grupy inwalidzkiej. Po zwolnieniu lokalu przez seniora o przydział w domu pogodnej jesieni starała się kolejna osoba znajdująca się na liście członków oczekujących. Po wpłaceniu odpowiedniego wkładu mieszkaniowego senior otrzymywał lokal bezterminowo. Łącznie w okresie PRL w Krakowie powstało czternaście budynków zarządzanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową „Domy Pogodnej Jesieni”. Od lat 90. domy pogodnej jesieni, tak jak i inne mieszkania spółdzielcze, podlegały procesom przekształceń własnościowych, co oznaczało, iż przechodziły na własność seniorów i mogły być dziedziczone. Wraz z tym procesem koncepcja wielofunkcyjnych, spółdzielczych mieszkań dla seniorów uległa likwidacji.

Źródła: Encyklopedia seniora, Warszawa 1986; Z. Grabusińska, Domy pomocy społecznej w Polsce, Warszawa 2013; M. Karczewski, Kierunki działania pomocy społecznej w realizacji uchwały VIII Zjazdu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, „Opiekun Społeczny” 1980, nr 3; Poradnik Pracownika Socjalnego, Warszawa 1973; Z domów pogodnej jesieni została tylko nazwa, „Dziennik Polski”, 17 października 2009.