Domy pomocy społecznej dla rencistów

Domy pomocy społecznej dla rencistów – jeden z typów domów pomocy społecznej funkcjonujący od lat 70. do lat 90. XX w. Placówki dla dorosłych osób niezdolnych do pracy mają swoją długoletnią tradycję w polskiej polityce społecznej. W systemie opieki społecznej II Rzeczpospolitej istniały zakłady opieki całkowitej dla dorosłych, które po II wojnie światowej przekształcono w domy opieki. W latach 50. obok domów opieki zaczęły powstawać domy rencistów usankcjonowane instrukcją Ministrów Zdrowia oraz Pracy i Opieki Społecznej z dnia 7 lutego 1958 w r. sprawie kwalifikowania pod względem lekarskim kandydatów do zakładów pomocy społecznej. Pierwotnie domy rencistów były przeznaczone dla dorosłych osób, które posiadały prawo do ubezpieczenia emerytalno-rentowego, ale mających problemy z samodzielną egzystencją, gdyż np. byli pozbawieni opieki swoich rodzin. Ze względu na socjalistyczny czynnik „pracy”, domy rencistów dla byłych pracowników były traktowane w Polsce Ludowej jako wiodący typ domów pomocy społecznej. Sam termin „dom pomocy społecznej dla rencistów” pojawił się wraz z procesem odchodzenia od terminologii w postaci „zakład” na rzecz zwrotu „dom”. W 1971 wraz z przyjęciem Instrukcji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie rodzajów i typów domów pomocy społecznej pojawił się typ domu pomocy społecznej dla rencistów. Placówki te były przeznaczone dla emerytów i rencistów obojga płci, których stan zdrowia nie wymagał stałej opieki lekarskiej bądź pielęgniarskiej. Domy te podlegały Ministerstwu Zdrowia i Opieki Społecznej, ale proces kierowania do nich leżał w gestii rad narodowych. Wniosek o umieszczenie składało się w prezydium rady narodowej (gromadzkiej, dzielnicowej, miejskiej) właściwej dla miejsca zamieszkania, a następnie – po przeprowadzeniu wywiadu społecznego przez opiekuna społecznego oraz zgromadzeniu odpowiedniej dokumentacji (w tym medycznej) – prezydium powiatowej rady narodowej kierowało (bądź nie) osobę do określonej placówki. W 1970 funkcjonowało 77 tego typu domów pomocy społecznej, w których przebywało 7 160 mieszkańcami. Dekadę później liczba tych placówek wynosiła już 101, zaś pensjonariuszy 8 057. W 1990 odnotowano tyle samo domów pomocy społecznej dla rencistów z 9 110 mieszkańcami. Mocą rozporządzania Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 kwietnia 1991 r. w sprawie typów domów pomocy społecznej placówki te zostały zastąpione domami pomocy społecznej dla ludzi starych.

Źródła: Encyklopedia Seniora, Warszawa 1986; Instrukcja Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 7 sierpnia 1971 r. w sprawie rodzajów i typów domów pomocy społecznej oraz ramowego regulaminu dla domów pomocy społecznej, Dz. Urz. MZiOS 1971, nr 17, poz. 87; „Opiekun Społeczny” 1979, nr 1(74); Poradnik Pracownika Socjalnego, Warszawa 1973; Rocznik statystyczny 1971, Warszawa 1971; Rocznik statystyczny 1981, Warszawa 1981; Rocznik statystyczny 1992, Warszawa 1992.