Dygasiński Adolf

Dygasiński Adolf – pseud. A. Dygas; ur. 7.03.1839 w Niegosławicach nad Nidą, zm. 3.04.1902 w Grodzisku Mazowieckim; powieściopisarz, nowelista, publicysta, pedagog, tłumacz. Nauczanie początkowe odbywał u ks. Augusta Bieleckiego w Zieleńcach, następnie w Pińczowie. W latach 1858-1860 uczył się w Szkole Wyższej Realnej w Kielcach. Od 1862 studiował na wydziale historyczno-filologicznym Szkoły Głównej w Warszawie. Uczestniczył w powstaniu styczniowym. Po zakończeniu powstania kontynuował studia w Szkole Głównej, następnie w 1868 wyjechał do Pragi czeskiej na Uniwersytet Karola. Ze względu na warunki materialne przerwał studia. Po powrocie do Polski podjął pracę prywatnego nauczyciela udzielając lekcji m. in. Jackowi Malczewskiemu i Wacławowi Karczewskiemu. W 1871 przeniósł się do Krakowa, gdzie prowadził księgarnię wydawniczą, przejętą od Franciszka Trzecieskiego. Inicjator i fundator akcji wydawniczych, m.in. „Wydawnictwo Dzieł Tanich i Pożytecznych”, „Biblioteka Umiejętności Przyrodniczych”, a także czasopismo „Szkice Społeczne i Literackie”. W wyniku problemów finansowych w 1877 wyjechał do Warszawy, gdzie rozpoczął pracę zarobkową jako publicysta. Publikował artykuły na łamach czasopism, w tym: „Ateneum”, „Niwa”, „Nowiny”, „Wędrowca”. Redaktor „Przeglądu Tygodniowego”, w którym w 1883 opublikował nowelkę „Za krowę”. W 1880 zatrudnił się w prywatnej 6-klasowej szkole męskiej Hermanna Benniego, gdzie uczył w języku polskim. Przyczynił się do założenia w 1882 „Przeglądu Pedagogicznego”, którego był redaktorem do 1886. Opracował Ogólne zasady pedagogiki dotyczące wykształcenia umysłu, uczuć, moralności i religijności (1883). Od 1884 był członkiem kolegium redakcyjnego pisma „Wędrowiec”. Współpracował z Antonim Sygietyńskim i Stanisławem Witkiewiczem. Wydawał prace metodyczne z zakresu nauczania początkowego oraz podręczniki. W 1886 wszedł do redakcji tygodnika „Głos”. W 1887 utworzył miesięcznik „Wisła” i do 1888 był jego redaktorem. W 1890 wyjechał do Brazylii, gdzie do 1891 pracował jako korespondent „Kuriera Warszawskiego”. Zajmował się prowadzeniem badań w obszarze emigracji zarobkowej Polaków. W 1901 wyjechał do Francji i Włoch. Autor blisko 200 utworów literackich, w tym: Zając (1900), Margiela i Margielka (1902), Gody życia(1902). Problem stosowanych ówcześnie metod nauczania, sposobów dyscyplinowania uczniów oraz niedostatecznych warunków materialnych uczącej się młodzieży, podjął w opowiadaniach: W Kielcach (1899), Et haec olim (1891), Bracia Tatary (1890).

Źródła: Adolf Dygasiński (1839-1902):w 165. rocznicę urodzin. Katalog wystawy, Kielce 2004; Adolf Dygasiński – 120. rocznica śmierci pisarza, https://ossolineum.pl/index.php/adolf-dygasinski-120-rocznica-smierci-pisarza/ [dostęp: 10.02.2023]; K. Czachowski, Adolf Dygasiński, Warszawa 1939; Mała Ojczyzna Świętokrzyskie. Dziedzictwo kulturowe, red. G. Okta, Kielce 2002; Słownik psychologów, Poznań 1992: W. Wolert, Dygasiński Tomasz Adolf [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VI, Kraków 1948.