Dziecińce sezonowe
Dziecińce sezonowe – forma opieki letniej funkcjonująca w okresie międzywojennym. Działalność placówek opierała się na punktach tymczasowej opieki, realizujących w szczególności zadanie opieki nad dziećmi w wieku 2-7 lat. Jako ochronki sezonowe, zajmowały się podopiecznymi w czasie wzmożenia prac polowych na wsi, ułatwiając tym samym organizację zajęć gospodarczych matkom. Dziecińce sezonowe związane są z ruchem powstawania ochronek dla dzieci w XIX w. Ideę dziecińca sezonowego rozpowszechniła Maria Kretkowska, która na podstawie analizy struktury ochronek dokonała ich podziału na trzy kategorie, wydzielając ochronki sezonowe. Placówki jawiły się jako łatwiejsze do zorganizowania oraz tańsze. Pierwsze dziecińce sezonowe powstały w 1930 i były prowadzone przez organizacje społeczne, m.in. Koła Gospodyń Wiejskich, których w 1937 było w kraju blisko 2,4 tys., a także Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet. Sieć placówek w latach 30. XX w. rozwijała się sukcesywnie: w 1935 działało 656 dziecińców, z których skorzystało 31 441 dzieci, w 1936było to już 785 punktów dla 30 439 dzieci, zaś w 1937 opiekę pełniło1 326 tego typu placówek (47 988 dzieci). W 1938 istniało 2 109 dziecińców dla 75 707 dzieci, w tym Koła Gospodyń Wiejskich prowadziły 1443 placówek, Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet – 651, zaś pozostałe 15 prowadziły inne organizacje kobiece. Dane nie uwzględniały województw pomorskiego i śląskiego. Dziecińce funkcjonowały na zasadzie samopomocy i współdziałania, prowadziły pracę opiekuńczo-wychowawczą, opiekę higieniczną, zapewniały dożywianie podopiecznych oraz zorganizowanie czasu na rozrywkę i zabawy dla dzieci. Matki miały możliwość uzyskania porad, informacji w zakresie wychowania i pielęgnacji dzieci. Co do zasady dostarczeniem lokalu na uruchomienie dziecińca zajmował się samorząd. Środki na utrzymanie dziecińców sezonowych wiejskich pochodziły częściowo z budżetu państwa, zaś koszty bieżącego utrzymania były pokrywane ze środków własnych prowadzących je organizacji oraz opłat rodziców. Placówki pozostawały się pod opieką lekarzy powiatowych. Problematyka zapewnienia stałej opieki lekarskiej była dość trudna. Niekiedy placówki nie miały takiej możliwości dotrzymania tego obowiązku w zupełności. Niedociągnięcia w funkcjonowaniu placówek pojawiały się na kilku płaszczyznach, m.in.: kwalifikacje personelu, niewystarczający nadzór ze strony wojewodów i starostów, konkurencja między różnymi organizacjami prowadzącymi tę działalność.
Źródła: M. Balcerek, Rozwój opieki nad dzieckiem w Polsce w latach 1918-1939, Warszawa 1978; W. Bobrowska-Nowak, Historia wychowania przedszkolnego, Warszawa 1978; M. Kretkowska, O ochronach wiejskich, Warszawa 1909; B. Nakoniecznikow-Klukowski, Przegląd najbardziej aktualnych zagadnień z zakresu polityki opiekuńczej, „Praca i Opieka Społeczna” 1938, nr 1; J. Rasiówna, Opieka nad zdrowiem dziecka w Polsce w chwili obecnej, „Praca i Opieka Społeczna” 1938, nr 3; M. Wróbel, Wychowanie przedszkolne w Polsce w latach 1918–1939, Wrocław – Warszawa – Kraków 1967.
