Dzierzbicki Stanisław

Dzierzbicki Stanisław – ur. 18.04.1854 w Jaranowie na Kujawach (bądź w Bądkówku), zm. 10.09.1919 w Krzywonosi; działacz społeczno-polityczny, ekonomista. Ukończył gimnazjum we Włocławku, Studiował na Wydziale Fizyko-Matematycznym Uniwersytetu w Warszawie, po roku przeniósł się do Szkoły Dróg i Mostów w Gandawie, którą ukończył w 1874. Po powrocie do kraju odbył praktykę rolniczą i osiadł w majątku Święte na Kujawach, następnie przeniósł się do nabytego majątku Krzywonoś w powiecie mławskim. Prowadził aktywna działalność społeczną. W 1878 pełnił funkcje pełnomocnika gminnego, a następnie (1883) został sędzią gminnym w Nieszawie. Brał czynny udział w szeregu organizacji, zwykle na stanowisku wiceprezesa i ich faktycznego kierownika. Działał w Towarzystwie Kredytowym Ziemskim, Centralnym Towarzystwie Rolniczym, Sekcji Rolnej przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa, Polskiej Macierzy Szkolnej której był jednym z założycieli, Towarzystwie Kursów Naukowych, a także Towarzystwie Ubezpieczeń od Ognia „Snop”, Towarzystwie Ubezpieczeń wzajemnych, Towarzystwie Ubezpieczeń Ziemiopłodów „Ceres”. Wraz z Tadeuszem Kowalskim i następnie Stanisławem Chełchowskim organizował ruch stowarzyszeniowy w Królestwie Polskim (m.in. Warszawski Syndykat Rolniczy, Towarzystwo Rolnicze guberni warszawskiej, Towarzystwo Melioracyjne). Był członkiem Tymczasowej Rady Stanu, gdzie objął stanowisko dyrektora Departamentu Skarbu, pełnił funkcję ministra rolnictwa w gabinecie Jana Kantego Steczkowskiego (04.04-30.09.1918). Zasiadał w Centralnym Komitecie Obywatelskim. Przynależał do tajnej organizacji Związek Młodzieży Polskiej „Zet”. Należał do inicjatorów Rady Głównej Opiekuńczej. Brał udział w pracach organizacyjnych i regulaminowych. Zaproponował nazwę organizacji (Rada Opiekuńcza) nawiązującej do instytucji działającej w Królestwie Polskim w XIX w organizującej m.in. szpitale. W 1915 stanął na czele Rady Nadzorczej Rady Głównej Opiekuńczej (później posługiwano się określeniem prezes RGO). W grudniu 1916 wraz z Adamem Ronikierem zrzekł się funkcji, co związane było z jego proniemieckim nastawieniem i krytyką pozostałych członków Rady.

Źródła: A. Malinowski, Rys historyczny rozwoju instytucji dobroczynnych i szpitali w Polsce, Warszawa 1987; J. Pajewski, Wstęp [w:] S. Dzierzbicki, Pamiętnik w lat wojny 1915-1918, Warszawa 1983; M. Przeniosło, M. Przeniosło, Rada Główna Opiekuńcza w latach I wojny światowej, Kielce 2018.