Dziubińska Jadwiga
Dziubińska Jadwiga – ur. 10.09.1874 w Warszawie, zm. 28.01.1937 w Warszawie; pedagog, propagatorka wychowania oświatowego, działaczka ruchu ludowego. W latach 1891-1894 uczestniczyła w tajnych zajęciach na Kursach Naukowych dla Kobiet Uniwersytetu Latającego. Ukończyła studia pedagogiczne, historyczne, psychologiczne, socjologiczne i polonistyczne. Do 1896 pracowała w czytelniach na terenie Warszawy, w tym w Czytelni Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności. Zaangażowała się w sprawy podniesienia poziomu życia na wsi pod względem kulturalnym i oświatowym. W celu prowadzenia zajęć dla młodzieży męskiej w 1898 wzięła udział w kursach pszczelniczo-ogrodniczych. W latach 1897-1898 we wsi Chwaliboskie prowadziła tajne nauczanie dzieci i dorosłych, a także badania na temat poziomu edukacji ludności wiejskiej i ich potrzeb. Celem było wykształcenie „liderów wiejskich”. W 1900 została kierowniczką nowo powstałej męskiej Szkoły Rolniczej dla młodzieży wiejskiej oraz współorganizowała „Fermę Ogrodniczą” w Pszczelinie. Po 1901 wyjechała do Dani i Czech, gdzie podjęła studia nad szkolnictwem. Od 1903 była kierowniczką szkoły dla ochroniarek „Mariadwinku”. Po zakończeniu pracy w Pszczelinie w 1904, współtworzyła pierwszą na terenie Królestwa Polskiego, Szkołę Rolniczą dla dziewcząt wiejskich w Kruszynku na Kujawach. Prowadzono kursy nauczycielskie dla kobiet i kursy przygotowawcze. Organizowano wycieczki edukacyjne oraz uczono tkactwa, krawiectwa, gotowania, ogrodnictwa, pszczelnictwa. W 1910 współorganizowała męską Szkołę Rolniczą jako uniwersytet ludowy w Sokołówku. Do 1914 powstały szkoły w Gołotczyźnie, Bratnem oraz Krasieninie. Współpracowała z Polskim Związkiem Ludowym i Towarzystwem Kółek Rolniczych. Publikowała na łamach czasopism, m.in.: „Już Blisko”, „Ogniwo”, „Siewba”, „Świt”, „Zaranie”. W czasie I wojny światowej, działając w Towarzystwie Pomocy Ofiarom Wojny w Warszawie, wyjechała w 1915 do Rosji w celu niesienia pomocy polskim uchodźcom zesłanym na Syberię. Po wybuchu rewolucji w Rosji powróciła do kraju. Wybrana posłanką w Sejmie Ustawodawczym, z ramienia PSL „Wyzwolenie” (1919-1922). Przyczyniła się do przyjęcia ustawy z 9.07.1920 o ludowych szkołach rolniczych. Od 1921 podejmowała działania dotyczące repatriacji polskich uchodźców z Rosji. W 1927 utworzyła Seminarium dla Nauczycielek Szkół Rolniczych i Uniwersytet Rolniczy w Sokołówku. Wspomagała Instytut Oświaty i Kultury im. Staszica w Warszawie, organizując pomoc w zakresie kształcenia młodzieży wiejskiej.
Źródła: J. Dziubińska, Sami twórzmy moc Kruszynka. „Zaranie” 1912, nr 12; G. Kempa, Teoretyczno-praktyczne przesłanki podróży Jadwigi Dziubińskiej do andragogiki rolniczej, „Edukacja Dorosłych” 2010, nr 2; I. Kosmowska, Dziubińska Jadwiga [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VI, Kraków 1948; Pamięć boru: wspomnienia o Jadwidze Dziubińskiej i wybór Jej przemówień, artykułów, listów, red. Z. Mazurowa, L. Wyszmirowska, Warszawa 1968; Zarys historii polskiego ruchu ludowego, red. S. Kowalczyk, t. 1, Warszawa 1963.
