Europejska Karta Społeczna
Europejska Karta Społeczna – (ang. European Social Charter) obowiązujący od 1965 akt międzynarodowy (umowa) wydany przez Radę Europy i regulujący prawa społeczno-ekonomiczne. Europejska Karta Społeczna (EKS) gwarantuje szereg praw i wolności dotyczących sfery społecznej oraz zapewnia prawa oraz wolności obywatelskie i polityczne niezależnie od rasy, płci, religii, poglądów politycznych czy pochodzenia narodowego lub społecznego. Zgodnie z artykułem 20 Karty państwo przystępujące do ESK musi uznać część I Karty za deklarację celów (do osiągnięcia których będzie dążyć) oraz uznać się za związane przez co najmniej pięć z następujących siedmiu artykułów części II Karty - 1, 5, 6, 12, 13, 16, 19. Szczególne znaczenie dla istoty systemu pomocy społecznej w Polsce ma artykuł 13 zatytułowany Prawo do pomocy społecznej i medycznej. Przepis ten mówi, że strony zobowiązują się zapewnić, aby każda osoba, która nie posiada dostatecznych środków oraz która nie jest zdolna do zabezpieczenia takich środków za pomocą swych wysiłków lub z innych źródeł, w szczególności poprzez świadczenia z systemu zabezpieczenia społecznego, powinna otrzymać odpowiednią pomoc (art. 13.1). Ponadto artykuł zastrzega, iż osoby otrzymujące pomoc nie mogą cierpieć z powodu ograniczenia ich praw politycznych lub społecznych (art. 13.2), zaś potrzebujący powinien otrzymać od odpowiednich służb publicznych lub prywatnych taką poradę oraz pomoc, jaka może być wymagana dla zabezpieczenia, usunięcia albo ulżenia sytuacji osobistej lub rodzinnej (art. 13.3). Przepis ten oznacza, iż w praktyce polityk społecznych państw (ratyfikujących ten artykuł EKS) powinien istnieć (skuteczny) system pomocy społecznej, który będzie zapewniał osobom potrzebującym pomoc na odpowiednim poziomie i który będzie doprowadzał do sytuacji, gdzie zapotrzebowanie na tę pomoc będzie się zmniejszała, a ostatecznie ustanie. Ta powinność zapewnienia pomocy społecznej może być realizowana za pośrednictwem poradnictwa, świadczeń pieniężnych i w naturze, a przez to gwarantować funkcjonowanie beneficjentów pomocy na godnym poziomie. Polska ratyfikowała Kartę 25 czerwca 1997, przy czym, zgodnie z procedurą, strona polska nie ratyfikowała m.in. art. 2.2, 4.1, 6.4, 7.1, 7.3, 7.5, 13.1, 13.4, 14.2, 18.1, 18.2, 18.3, czyli m. in. dwóch punktów art. 13 dotyczących jakości oferowanej pomocy społecznej.
Źródła: Europejska Karta Społeczna, Dz.U. 1999, nr 8 poz. 67; Europejska Karta Społeczna: wyzwania i szanse 25-lecie członkostwa Polski w Radzie Europy, red. L. Nawacki, A. Szałek, M. Wujczyk, Warszawa 2017; A. M. Świątkowski, Prawo socjalne Rady Europy, Warszawa 2006; A. M. Świątkowski, M. Wujczyk, Karta Praw Społecznych Rady Europy jako szansa ustanowienia jednolitej koncepcji obywatelstwa Unii Europejskiej, „Roczniki Administracji i Prawa” 2016, nr XVI(2).
