Falkowski Jakub
Falkowski Jakub – ur. 29.04.1775 w Budlewie, zm. 2.09.1848 w Warszawie; pedagog, działacz społeczny. W latach 1782-1792 pobierał nauki w szkole pijarskiej w Drohiczynie, po czym 25.07.1792 wstąpił do zgromadzenia pijarów. Absolwent Humanorum w Szczuczynie Mazowieckim i Filozofii w Łomży. Od 1796 był nauczycielem w kolegium pijarskim w Szczuczynie. W 1800 przyjął święcenia kapłańskie w Pułtusku. W 1802 został prefektem szkół w Szczuczynie, gdzie nauczał wymowy. W swojej posłudze udzielał wsparcia ubogiej młodzieży. Zainicjował powstanie funduszu na zapewnienie m.in. pomocy żywnościowej. Swoją działalność pomocową ukierunkował na wsparcie dzieci niesłyszących. W latach 1803-1804 przebywał w Berlinie i w Lipsku, studiując pedagogikę głuchych. Zapoznał się z tzw. metodągłosową, umożliwiającą porozumiewanie się przy pomocy ust, bez migania. Od 1804 pracował w szkole w Drohiczynie. W 1807 zajmował się organizacją zamkniętej w 1803 szkoły w Szczuczynie, w której pracował do 1815/1816. W 1815 wraz z kilkoma niesłyszącymi podopiecznymi wyjechał do Wiednia, zapoznając się z praktyką nauczania w tamtejszymInstytucie Głuchoniemych. Podczas zagranicznego pobytu zwiedział instytuty dla osób głuchoniemych i niewidomych na terenie Austrii i Bawarii. Zdobył doświadczenie w zakresie metody mimicznej i głosowej. 22.05.1816 uzyskał na Uniwersytecie Krakowskim doktorat z kształcenia głuchoniemych. Nominowany przez Komisję Rządową Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na stanowisko dyrektora powstającego Instytutu dla Głuchoniemych, otworzonego23.10.1817 w sali Pałacu Kazimierzowskiego w Warszawie. W 1819 został członkiem Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk. W 1820 Instytut przeniesiono do domu Panien Wizytek na Krakowskim Przedmieściu. Z inicjatywy J. Falkowskiego w programie nauczania Instytutu zawarto warsztaty litografii. Do celów dydaktycznych założył dla podopiecznych ogród. W 1820 został proboszczem w parafii Solec, wspomagając równolegle rozwój Instytutu. Pełnił funkcję kanonika honorowego warszawskiego (1821) ikanonika łęczyckiego (1822). W 1823 odbył kolejną podróż do Wiednia w towarzystwie 4 podopiecznych. Zrzekł się funkcji Rektora Instytutu 2.09.1831 i pozostał członkiem Rady Nadzorczej. W 1842 przebywał na kuracji w Mariendbadzie, obserwując działanie zakładów dla głuchoniemych i ociemniałych. Pozostając w 1845 kapelanem Feliksa Łubieńskiego w Guzowie, prowadził nauczanie wśród lokalnej społeczności. W 1848 wrócił do Instytutu w Warszawie.
Źródła: P. Dąbrosz-Drewnowska, A. Drewnowski, Ks. Jakub Falkowski – założyciel Instytutu Głuchoniemych w Warszawie, przyjaciel o. Jana Podgórskiego, prekursor nowoczesnego zarządzania i przywództwa, „Studia Redemptorystowskie” 2023, z. 21; Ksiądz Jakub Falkowski. Instytut Głuchoniemych i Ociemniałych w Warszawie, „Tygodnik Ilustrowany” 1860, nr 27; W. Nowicki, Ksiądz Jakób Falkowski założyciel Instytutu Warszawskich Głuchoniemych. Przyczynek do Dziejów Dobroczynności, Warszawa 1876; M. Ptaszyk, Liceum Warszawskie. 1804-1831, Toruń 2020.
