Fundacja ks. J. Siemca
Fundacja ks. J. Siemca – organizacja realizująca szereg przedsięwzięć o charakterze opiekuńczo-wychowawczym i edukacyjnym skierowanych do dzieci i młodzieży na terenie warszawskiego Powiśla założona z inicjatywy ks. Józefa Siemca proboszcza parafii św. Antoniego na warszawskim Powiślu. W 1897 zakupił plac na Powiślu (między ul. Browarną, Dobrą, Wiślaną), na którym znajdowała się niewielka drewniana nieruchomość (ul. Wiślana 11), w której uruchomiono schronisko dla 70 chłopców (12 mieszkało w nim na stałe). W 1898 rozpoczęto budową nieruchomości z przeznaczeniem na przytułek dla chłopców z ubogich rodzin. Ulokowano w niej trzyoddziałową szkołę powszechną (400 dzieci). Nieruchomość sukcesywnie rozbudowywano i lokowano w niej kolejne instytucje przeznaczone dla dzieci i młodzieży. W 1905 uchroniono pierwsze warsztaty zawodowe (stolarski i ślusarski). Utworzono internat dla 30 dzieci. Zakład podówczas opiekował się również okolicznie zamieszkałą młodzieżą. Uważa się, że korzystało z niego około 6000 chłopców. W późniejszych latach rozszerzono działalność o kolejne warsztaty i sześciooddziałową szkołę. W 1911 zapoczątkowano budowę skrzydła nieruchomości przeznaczoną na „ Przytułek dla ubogich dziewcząt miasta Warszawy”. Wcześniej, z inicjatywy ks. J. Siemca przy kościele św. Rodziny, działała szwalnia dla ubogich dziewcząt. W 1913 zinstytucjonalizowano działalność w formie Towarzystwa Domów Pracy dla Nieletnich im. Ks. Siemca. Statut organizacji władze zatwierdziły 21.05.1913. W okresie I wojny światowej zakład ograniczył swoja działalność w zakresie edukacji, a rozwinął opiekuńczą, w tym zwłaszcza dożywianie. W 1917 ks. J. Siemiec przekazał prawa własności do nieruchomości na Komitet Fundacji, a po jego śmierci (1919) zakład trafił w ręce Towarzystwa Salezjańskiego. Zakład Pracy dla Nieletnich składał się wówczas z: oddziału dla chłopców, oddziału dla dziewcząt, osady „Goździk” w okolicach Mińska Mazowieckiego. Realizowano w nich warsztaty dla chłopców (stolarski, ślusarski), przytułek dla dziewcząt oraz szkoła powszechna. Zakład otrzymał im. ks. J. Siemca, podobnie przemianowano nazwę ul. Wiślanej, przy której był zlokalizowany (od 1929). Salezjanie dokonali zmian w działalności zakładu zgodnie z zasadami własnej reguły. Zlikwidowali szkołę powszechną i skupili się na pracy z młodzieżą męską. W 1919 przekształcili warsztaty w Salezjańską Szkołę Rzemiosł. W 1933 uruchomiono w nim doświadczalną pracownię graficzną (od 12.05.1939 Prywatne Męskie Gimnazjum Graficzne). Przytułek dla dziewcząt został przekazany zgromadzeniu szarytek i zinstytucjonalizowany jako Zakład im. Św. Teresy. W 1938 uległ likwidacji a nieruchomości zostały całkowicie zajęte przez salezjanów.
Źródła: Ż. Grotowski, Rozwój zakładów dobroczynnych w Warszawie, Warszawa 1910; B. Kant, Salezjanie na warszawskim Powiślu. Spadkobiercy dzieła ks. prałata Jana Siemca, Warszawa 2013; J. Pietrzykowski, Początki pracy Salezjanów w Warszawie na Powiślu, „Seminare. Poszukowania Naukowe” 2019, t. 40, nr 2; M. Sośnierz, Szkoły zawodowe prowadzone przez instytucje dobroczynne na terenie Wilna, Warszawy i Łodzi, „Saeculum Christianum” 1996, t. 3, nr 2.
