Fundusz Pomocy Bezrobotnym
Fundusz Pomocy Bezrobotnym – instytucja państwowa powołana w celu łagodzenia skutków braku pracy oraz pomocy bezrobotnym nieposiadających środków utrzymania i niepobierającym zasiłków z tytułu ubezpieczenia od braku pracy. Fundusz działał w latach 1932-1933, był bezpośrednią kontynuacją Naczelnego Komitetu do Spraw Bezrobocia i działającej przejściowo (czerwiec-sierpień 1932) Komisji Międzyministerialnej do Spraw Bezrobocia. Fundusz miał charakter celowy i dysponował, w odróżnieniu od Naczelnego Komitetu środkami publicznymi. Fundusz zasilany był ze specjalnie na ten cel wprowadzonych podatków od opłat za wynajem większych lokali mieszkalnych, biletów wstępu na imprezy rozrywkowe, gier losowych, cukru, piwa, depozytów bakowych, żarówek elektrycznych, gazu oraz przebywania w godzinach nocnych w zakładach gastronomicznych i salach bilardowych. Nadto przewidziano też dotacje skarbu państwa. Ustawowymi celami Funduszu były: 1. Prowadzenie pomocy doraźnej; 2. Gromadzenie i podział funduszu i przedmiotu w naturze; 3. Inicjowanie koordynacji akcji pomocowej prowadzonej przez podmioty państwowe, samorządowe i społeczne; 4. Działania na rzecz zwiększenia zatrudnienia bezrobotnych. Funduszem zarządzała dyrekcja powoływana przez premiera na wniosek Komitetu Naczelnego. W skład tego ostatniego wchodziło 15 członków przedstawicieli ministerstw: spraw wewnętrznych, skarbu, przemysłu, komunikacji, opieki społecznej oraz bezpośrednio premiera, a także samorządów, organizacji społecznych na wniosek ministra przemysłu, ministra rolnictwa i ministra opieki społecznej. W terenie prace realizowano poprzez komitety lokalne. Fundusz przez okres działalności realizował pomoc doraźną, która obejmowała przeciętnie około 600 tys. osób. Na te cele wydatkowano (od 15.11.1932 do 31.03.1933) 19 244 tys. zł. Równolegle przygotowywano i realizowano projekt robót publicznych. Bezpośrednio zajmowało się tym utworzone 20.10.1932 przy Ministerstwie Opieki Społecznej Biuro do Spraw Zatrudnienia. Na akcję robót publicznych wydatkowano ponad 3,1 mln zł (październik 1932 – marzec 1933). Działalność instytucji doprowadziła do osłabienia lokalnych, społecznych inicjatyw pomocy bezrobotnym i scentralizowania kierownictwa akcji. Była wstępem do nowego etapu walki ze zjawiskiem bezrobocia jakim była budowa centralnej instytucji prowadzącej szeroko zakrojone prace inwestycyjne – Fundusz Pracy. Fundusz Pomocy Bezrobotnym oraz Biuro do Spraw Zatrudnienia działały do końca marca 1933, kiedy rozpoczął swoją działalność Fundusz Pracy, który przejął zadania, zobowiązania i majątek Funduszu Pomocy Bezrobotnym (w tym 0,7 mln zł.).
Źródła: M. Ciechocińska, Próby walki z bezrobociem w Polsce międzywojennej, Warszawa 1968; K. Chylak, Systemy ubezpieczeń na wypadek bezrobocia w Polsce międzywojennej, [w:] Metamorfozy społeczna. Państwo i społeczeństwo II Rzeczypospolitej, red. J. Żarnowski, Warszawa 2014; Fundusz Pracy, Warszawa 1933; Fundusz Pracy w latach 1933 i 1934, Warszawa 1934; Mały rocznik statystyczny 1934, Warszawa 1934; Rozporządzenie Prezydenta Polski z dnia 23 sierpnia 1932 o pomocy bezrobotnym, Dz. U. 1932, nr 74, poz. 664; Ustawa o Funduszu Pracy, Dz. U. 1933, nr 22, poz. 163.
