Grabski Stanisław
Grabski Stanisław – ur. 5.04.1871 w Borowie, zm. 9.07.1949 w Paryżu; polityk, ekonomista, działacz społeczny. Uczył się w V Gimnazjum w Warszawie. W 1889 został członkiem tajnej Centralizacji Związku Kółek Gimnazjalnych Królestwa. Współpracował z redakcją „Głosu” i wszedł w szeregi socjalistów. Wówczas podjął działalność oświatową i agitacyjną wśród robotników. Zajmował się prowadzeniem zajęć w szkołach niedzielnych, gdzie uczył ekonomii oraz historii kultury. Szkołę ukończył w 1890. Studia podjął na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1892 rozpoczął studia społeczno-filozoficzne w Berlinie, studiował także w Paryżu w École des Sciences Politiques. Od 1899 bibliotekarz Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswil. W 1901 przeniósł się do Krakowa. Działacz Krakowskiego Towarzystwa Rolniczego. Od 1903 wykładowca Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1905 przeniósł się do Lwowa i został referentem spraw rolniczych Wydziału Krajowego. Członek Zarządu Towarzystwa Kółek Rolniczych. Był odpowiedzialny za wydział sklepików. Celem działalności tych placówek handlowych było zaopatrywanie członków Kółka Rolniczego oraz członków gminy w tani towar wysokiej jakości, co miało skutkować uniezależnieniem się od pośredników handlowych i małomiasteczkowych kupców. Docent na Uniwersytecie Lwowskim, wykładowca filozofii i nauk społecznych. Od 1905 członek Ligi Narodowej, w 1906 został członkiem prezydium Koła Polskiego w Petersburgu. Od 1907 członek Zarządu Rady Naczelnej Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. W 1914 założył Centralny Komitet Narodowy we Lwowie, był jednym z organizatorów Legionu Wschodniego, reprezentował polską ludność wobec rosyjskich władz okupacyjnych. W 1915 wyjechał do Kijowa i tam po 1919 aktywował działalność Polskiego Komitetu Ratunkowego we Lwowie, który w Kijowie funkcjonował pod nazwą Polskiego Lwowskiego Komitetu Ratunkowego. Pierwszymi jego działaczami byli członkowie lwowskiego komitetu powstałego w 1915, którzy ewakuowali się ze Lwowa. Celem było niesienie pomocy uchodźcom z Galicji. W latach 1925-1926 sprawował funkcję ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego. W 1924 został członkiem komisji do uregulowania spraw językowych na kresach wschodnich. Efektem prac była ustawa o organizacji szkolnictwa tzw. Lex Grabski. Wprowadzała ona szkoły dwujęzyczne jako podstawowy rodzaj szkół, czego celem było asymilowanie dzieci pochodzących z mniejszości narodowych. Po przewrocie majowym S. Grabski wycofał się z życia politycznego. W 1942 został przewodniczącym Rady Narodowej w Londynie. Na emigracji zaangażował się w działalność edukacyjną dla młodzieży. Organizował odczyty i pogadanki. Po wojnie kierownik katedry ustrojów społecznych Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego.
Źródła: Potrzeby Galicji, „Kurjer Litewski” 1915, nr 49; M. Przeniosło, Rady Opiekuńcze Galicji Wschodniej w latach 1919-1921, „Wschodni Rocznik Humanistyczny”, t. 8: 2012; P. Skibiński, Grabski Stanisław [w:] Almanach polskiej myśli ekonomicznej XX wieku. Ludzie-działalność-idee, red. D. Wojnarski, R. Skrzyniarz, Zamość 2022; H. Wereszycki, Grabski Stanisław [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959-1960; XXIV. Sprawozdanie z czynności Towarzystwa „Kółek rolniczych” za rok 1906, Lwów 1907.
