Grabski Władysław
Grabski Władysław – ur. 7.07.1874 w Borowie, zm. 1.03.1938 w Warszawie; ekonomista, polityk, działacz społeczny. Od 7 roku życia mieszkał w Warszawie. W latach 1882-1892 pobierał nauki w V Gimnazjum Filologicznym w Warszawie. Uczestnik spotkań konspiracyjnych działających w ramach kółek samokształceniowych, gdzie nawiązał znajomość ze Stanisławem Wojciechowskim. W młodości związany ze środowiskiem socjalistów. OS 1885 organizator spotkań działaczy socjalistycznych i społecznych w ramach Uniwersytetu Latającego. Współpracował m. in. z Tadeuszem Korzonem, Władysławem Smoleńskim i Piotrem Chmielowskim. W latach 1892-1894 studiował na École des Sciences Politiques w Paryżu. Kształcił się z prawa, ekonomii i historii. Równolegle studiował archiwistykę na Sorbonie. W 1896 rozpoczął studia z agronomii na Uniwersytecie Marcina Lutra w Halle, które przerwał w 1897. Założyciel wielu spółdzielni, kół rolniczych oraz kas rolniczych. Wspierał także rozwój szkół rolniczych. Od 1905 członek Ligi Narodów, działacz Związku Pracy Narodowej, następnie Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. W latach 1906-1912 był posłem do rosyjskiej Dumy Państwowej. Od 1913 prezes Centralnego Towarzystwa Rolniczego. Współzałożyciel Centralnego Komitetu Obywatelskiego. W jego ramach zakładał szpitale, szkoły oraz schroniska, punkty dożywiania i jadłodajnie. Komitet ponadto zajmował się odszkodowaniami dla ludności za poniesione straty materialne w wyniku działań wojennych, dostarczaniem żywności dla potrzebujących, zapewnianiem bezpieczeństwa sanitarnego, udzielaniem pożyczek oraz tworzeniem ochronek i schronisk dla dzieci i ośrodków dla potrzebujących. Członek Komitetu Narodowego Polskiego. W 1915 wyjechał do Rosji, działał tam m. in. w Radzie Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, gdzie organizował pomoc dla Polaków szykujących się do wywózki na Sybir. Prezes Głównego Urzędu Likwidacyjnego w latach 1919-1922, minister skarbu w latach 1919-1920. Premier w 1920. Inicjator powstania Rady Obrony Państwa. W 1921 został Nadzwyczajnym Komisarzem Rządu dla Repatriacji Polaków z Rosji, w 1922 pełnił funkcję dyrektora Polsko-Amerykańskiego Komitetu Pomocy Dzieciom, organizacja niosącej pomoc najmłodszym. Dzieciom zapewniano opiekę lekarską, odzież i wyżywienie. W 1921 w ramach działalności Komitetu podjęto walkę z tyfusem. Premier pozaparlamentarnego rządu funkcjonującego w latach 1923-1925, autor reformy skarbowo-walutowej. W latach 1926-1928 rektor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Od 1933 działacz Rady Społecznej przy prymasie Polski.
Źródła: M. Drozdowski, Władysław Grabski, Rzeszów 2004; M. Jaworowska, Władysław Grabski jako socjolog wsi i współtwórca Drugiej Rzeczypospolitej, „Kultura i Społeczeństwo” 2006, nr 3; K. Piwarski, Władysław Dominik Grabski [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959-1960; Władysław Grabski, „Gazeta Lwowska” 1938, nr 53; Z. Przychodzień, Władysław Grabski - jego życie, praca społeczna, polityczna i naukowa, Warszawa 2004; D. Wojnarski, Grabski Władysław [w:] Almanach polskiej myśli ekonomicznej XX wieku. Ludzie-działalność-idee, red. D. Wojnarski, R. Skrzyniarz, Zamość 2022.
