Gromski Marceli
Gromski Marceli – ur. 9.09.1884 w Warszawie, zm. 20.10.1969 w Bytomiu; lekarz pediatra, promotor wiedzy o higienie społecznej oraz ochronie zdrowia matki i dziecka, prekursor badań nad śmiertelnością niemowląt. W latach 1903-1906 studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, do roku 1909 kształcił się w dziedzinie pediatrii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1911-1914 był ordynatorem Szpitala św. Anny Marii w Łodzi, jednego z pierwszych szpitali pediatrycznych na ziemiach polskich. Autor nowatorskich na skalę światową badań dotyczących wady wrodzonej serca w zespole odwrócenia trzewi, opublikowanych jako rozprawa doktorska w 1912 pod tytułem Dwa przypadki choroby Rogera (maladie bleu). Badania prowadził na przykładach chorych łódzkiego szpitala klinicznego. Od 1914 sprawował funkcję lekarza szkolnego w gminie Bałuty, gdzie znajdowało się ok. 26 szkół. Orędownik walki z chorobami wśród najmłodszych poprzez poprawianie ogólnej kondycji sanitarnej miasta. W latach 1917-1918 pracował w szpitalu wojskowym w Kijowie, następnie pracował w Klinice Chorób Dziecięcych w Warszawie (1920-1921). Od 1922 wicedyrektor Polsko-Amerykańskiego Komitetu Pomocy Dzieciom oraz kierownik Wydziału Organizacyjnego Opieki Otwartej nad Matką i Dzieckiem. Uznawał, iż rozwój opieki nad najmłodszymi stanowi fundament budowania silnego społeczeństwa i bardzo istotne jest podejmowanie pracy nad poprawą kondycji zdrowotnej dzieci i rozwój opieki instytucjonalnej. Wykładowca Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej. W czasie II wojny światowej był lekarzem w szpitalu dziecięcym przy ul. Kopernika w Warszawie, podczas Powstania Warszawskiego leczył w szpitalu Wolskim. Po wojnie organizator i pierwszy dyrektor Szpitala Dziecięcego w Bytomiu (1945), ordynator Oddziału Dziecięcego Zespolonego Szpitala Dziecięcego do 1965. Autor m. in.: Stacja opieki nad matką i dzieckiem: organizacja i prowadzenie (1926), Żłobki dzienne dla niemowląt (1927), Wychować zdrowe dziecko (1928). Ponadto publikował na łamach czasopism „Opieka nad Dzieckiem” oraz „Warszawskie Czasopismo Lekarskie”.
Źródła: M. Gromski, O potrzebie pomocy państwowej dla organizacji otwartej opieki nad matką i niemowlęciem, „Opieka nad Dzieckiem” 1923, nr 7-8; A. Obuchowicz, Z kart historii cz. II, „Pro Medico” 2013, nr 207; J. Supady, Choroby dzieci a medycyna w Łodzi na przełomie XIX i XX wieku. Geneza łódzkiej szkoły pediatrycznej, Łódź 1999; U. Wróblewska, Założenia organizacyjne żłobków dziennych w okresie międzywojennym według wytycznych Polskiego Komitetu Opieki nad Dzieckiem, „Biuletyn Historii Wychowania” 2021, nr 44; W. Wyrobkowska-Pawłowska, Gromski Marceli w: Słownik biograficzny pracowników społecznych, t. 1, Warszawa 1993.
