Gruziński Komitet w Polsce
Gruziński Komitet w Polsce – organizacja zrzeszająca gruzińskich emigrantów w Polsce powstała na bazie istniejącego od 1919 roku Klubu Gruzińsko-Polskiego. Głównymi polami działalności Klubu było głoszenie haseł prometeizmu politycznego oraz działalność kulturalna, społeczna i ekonomiczna w celu zbliżenie pomiędzy narodem polskim i gruzińskim. Przede wszystkim skupiała się na organizowaniu samopomocy ukierunkowanej na przygotowanie powrotu Gruzinów do Republiki Gruzińskiej. Wokół klubu gromadzili się obywatele polscy narodowości gruzińskiej mieszkający w Warszawie, będący skupieni wokół księcia Waleriego Sidamona Eristawiego. Wpływ na rozwijanie przyjaźni polsko-gruzińskiej mieli również żołnierze w wojsku polskim odbywający służbę w latach 1919-1921, którzy brali udział w wojnie polski-bolszewickiej. Przyczyniło się to zwiększenia wiedzy Polaków na temat spraw związanych z Gruzją. Po agresji Armii Czerwonej na Republikę Gruzińską i jej upadku w marcu 1921, Gruzini w Polsce zmienili swoje dotychczasowe cele, zakładając dłuższy pobyt oraz integrację ze społeczeństwem polskim. W wyniku tego zasięg oddziaływania Klubu wzrastał, skupiał wokół siebie również Gruzinów nie mających polskiego obywatelstwa. W 1922 Klub przekształcono w Gruziński Komitet w Polsce, na którego czele stał Sergo Kuruiszwili, architekt i dziennikarz, który zmarł w 1925. Jego następcą został Józef Salakaja. Kolejnymi prezesami Komitetu byli Aleksander Godzjaszwili i Konrad Imnadze. Komitet rozwinął działalność wydawniczą. Staraniem jego członków ukazywały się periodyki „Amirani”, „Pro Georgia”, „Pro Patria”. Ponadto organizowane były odczyty i prelekcje, akademie oraz uroczystości rocznicowe, a także akcje charytatywne na rzecz ubogich Gruzinów. Były to najczęściej płatne imprezy, np. „herbatki tańcujące”, z których dochód przeznaczano na działalność Komitetu. Komitet także starał się podejmować działalność pomocową wobec młodzieży gruzińskiej. Przy wsparciu Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej utrzymywał schronisko dla Gruzinów-Emigrantów w Rembertowie. Najbardziej hojnymi darczyńcamu byli: Aleksander Zachariadze, rtm. Dymitr Szalikaszwili, por. Wiktor Łomidze i ks. Aleksander Bagrationi. W 1939 Kolonia Gruzińska w II Rzeczypospolitej liczyła między 200 a 250 osób, nie byli oni wskazywani w żadnych okresowych statystykach etnicznych czy narodowościowych. Po II wojnie światowej liczba członków diaspory znacznie się zmniejszyła, nie przejawiali też żadnej aktywności organizacyjnej. Władze komunistyczne traktowały Gruzinów jako środowisko potencjalnie antysowieckie. 30.09.1991 reaktywowano działalność Komitetu pod postacią Towarzystwa Gruzińsko-Polskiego. Celami było „podtrzymywanie wielowiekowej tradycji zbliżenia narodu gruzińskiego i polskiego przez odbudowanie więzów historycznych i kulturalnych”. Prezesem został Jerzy Aroniszydze (syn Artemiego Aroniszydze). Towarzystwo zaczęło wydawać rocznik „Pro Georgia. Journal of Kartvelological Studies”.
Źródła: Klub Gruzińsko-Polski, „Amirani” 1922, https://polona.pl/item-view/7aa70086-4690-4429-96d2-5e2ff5274813?page=2, (dostęp 14.05.2025); W. Materski, Gruzini na ziemiach polskich – historia i teraźniejszość (próba zakreślenia tematyki), „Sprawy Międzynarodowe” 2021, t. 74, nr 4; J. Ostapczuk, Z życia prawosławnej emigracji gruzińskiej – rodzina Bagrationich, „Rocznik Teologiczny 2016, t. 58, z.2; „Pro Georgia” 1992, nr 2; M. Włodarczyk, Stosunki polsko-gruzińskie w latach 1918 – 1921, „Świat Idei i Polityki” 2016, nr 15; Wspólne losy Gruzinów i Polaków. Gruzja nieznana, red. P. Hlebowicz, D. Kolbaia, P. Warisch, Kraków 2011.
