Jadłodajnie dziecięce Rady Głównej Opiekuńczej po I wojnie światowej

Jadłodajnie dziecięce Rady Głównej Opiekuńczej po I wojnie światowej – placówki niosące pomoc doraźną w formie wydawanie posiłku dzieciom organizowane w pierwszych latach po zakończeniu wojny przez Radę Główna Opiekuńczą. Stanowiły jedną z głównych form udzielania pomocy osobom cierpiących niedostatek po zakończeniu działań wojennych w 1918, obok organizowania ochronek dla dzieci, sierocińców czy tanich sklepów. Dożywianie dzieci w okresie powojennym finansowało w największym stopniu Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej, jadłodajnie dziecięce prowadzone były przez rady lokalne, które wspierał Centralny Komitet Pomocy Dzieciom. Były to pierwsze ośrodki pomocy doraźnej, gdyż organizacja jadłodajni była szybsza, łatwiejsza i mniej kosztowna niż tworzenie ochronek. W 1918 istniało 745 jadłodajni, z których korzystało 135 tys. dzieci. Celem było zwiększenie dostępu dzieci do pożywienia w celu uzupełnienia normy żywieniowej przyjętej w 1919 przez CKPD. Dla jednego dziecka wynosiła ona 215 g pożywienia, w którym powinno zawierać się 75 g mąki, 50 g mleka, 30 g ryżu, 20 g fasoli, 20 g słoniny, 10 g cukru i 10 g kakao. Później rację tą zmniejszono do 167 g o wartości 700 kal. W jadłodajniach dla dzieci oraz ochronkach, żłobkach, szkołach i przychodniach obowiązywało zapewnienie 1/3 normy żywnościowej. W 1919 z usług jadłodajni dla dzieci korzystało 393 tys. najmłodszych. Radę wspierał w tym przedmiocie CKPD dofinansowując dożywianie dzieci w 1260 jadłodajniach. Inne organizacje które włączyły się w finansowanie jadłodajni to m. in. Polsko-Amerykański Komitet Pomocy Dzieciom oraz Amerykański Czerwony Krzyż. We wrześniu 1919 istniało 2361 jadłodajni dziecięcych. Według danych z marca 1920 dziennie sporządzano 1,3 mln posiłków dla dzieci. Miesięczny koszt przedsięwzięcia wynosił 1,5 mln dol. W Warszawie ze wsparcia korzystało ponad 100 tys. dzieci, z czego 44 tys. dzieci żydowskch. Pomocy udzielano bez względu na wyznanie. RGO została zlikwidowana w 1920, jej działalność zaś przejęły agendy władz państwowych, samorządowych a także organizacje społeczne. Akcję dokarmiania dzieci po 1920 kontynuował PAKPD.

Źródła: M. Przeniosło, Pomoc dzieciom w działalności Rady Głównej Opiekuńczej w latach 1915-1921, Kraków 2017; M. Przeniosło, M. Przeniosło, Rada Głowna Opiekuńcza w latach 1918-1921, Kielce 2018; M. Sochala, „Wielka akcja ratownicza” – działalność Polsko-Amerykańskiego Komitetu Pomocy Dzieciom (1919-1922), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” nr 85, 2010.