Komitet Niesienia Pomocy dla Bezdomnych z Królestwa Polskiego
Komitet Niesienia Pomocy dla Bezdomnych z Królestwa Polskiego – organizacja pomocowa utworzona w 1915 przy Radzie Narodowej z siedzibą w Poznaniu, działająca również pod nazwą „Opieka nad Bezdomnymi”, „Komitet dla Bezdomnych”. Wraz z Komitetem Niesienia Pomocy Królestwu Polskiemu był odpowiedzią na rzeczywistość I wojny światowej i realizację zadań Rady Narodowej. Celem działalności Komitetu dla Bezdomnych było prowadzenie akcji ratunkowej dla Królestwa Polskiego w szczególności przez organizowanie zbiórek wśród Polaków zaboru pruskiego. Z pomocy Komitetu korzystali potrzebujący mieszkańcy terenów Królestwa Polskiego, doraźnej pomocy udzielano także jeńcom, internowanym oraz uchodźcom z terenów objętych wojną, w tym z Galicji (za pośrednictwem m.in. biskupa Adama Stefana Sapiehy). Prowadzono korespondencje z innymi instytucjami dobroczynnymi i komitetami dla potrzebujących w zakresie sytuacji materialnej Polaków przebywających w Berlinie, Lipsku, Monachium, Saksonii. Na terenach Wielkopolski Komitet udzielał pomocy m.in. przez zakładanie schronisk dla uchodźców przybyłych z Królestwa Polskiego do Poznania i okolic. Wśród potrzebujących prowadzono rozdawnictwo m.in. odzieży, obuwia, książek, dewocjonaliów. Środki na działalność Komitetu pochodziły w szczególności z funduszy Rady Narodowej i Komitetu Veveyskiego (Generalnego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce). Dla bezdomnych prowadzono stałe zbiórki publiczne, o których informowano w prasie. Zebrane fundusze przekazywano Radzie Narodowej. Swój wkład w zebranie środków na potrzeby Komitetu mieli m.in. skauci poznańscy, którzy prowadzili sprzedaż pocztówki zaprojektowanej przez Wincentego Wierzejewskiego. Ofiary na działalność Komitetu przyjmowały redakcje pism polskich, Bank Związku Spółek Zarobkowych w Poznaniu, Biuro Rady Narodowej Poznań przy ul. Wilhelmowskiej 1. Komitet był wspierany m.in. przez Komitet dla Bezdomnych w Toruniu, skąd otrzymywano dostawy odzieży. Przy pomocy Rady Dzielnicowej ukonstytuowanej przy Komitecie w Poznaniu, a także przy współpracy Towarzystwa Ziemianek podjęto organizację kwesty w terminie 28.09-5.10.1919 na terenie byłego zaboru pruskiego, w ramach ogólnopolskiej akcji Rady Głównej Opiekuńczej „Ratujcie dzieci”. Na terenie Wielkopolski zebrano wówczas ok. 460 tys. marek. W związku z odzyskaniem przez Polskę niepodległości i stabilizowaniem się stosunków społecznych oraz politycznych, w ramach Rady Narodowej w 1921 podjęto decyzję o jej likwidacji i tym samym o zakończeniu podejmowania dalszych akcji ratunkowych.
Źródła: AAN, Centralna Agencja Polska w Lozannie, sygn. 12; „Kurier Poznański” 1917, nr 165; Archiwum Państwowe w Poznaniu, Rada Narodowa w Poznaniu, sygn. 167, 169, 170-172, 182, 184; Komitet dla bezdomnych, „Dziennik Poznański” 1916, nr 147; M. i M. Przeniosło, Rada Głowna Opiekuńcza w latach 1918-1921, Kielce 2018; Z. Pilarczyk, Wielkopolski skauting – harcerstwo w przededniu Powstania Wielkopolskiegocz.1, „Wielkopolski Powstaniec. Rocznik Oświatowo-Historyczny Zarządu Głównego Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919” 2021, nr 27.
