Komitety Pomocy Dzieciom
Komitety Pomocy Dzieciom – struktury lokalne Centralnego Komitetu Pomocy Dzieciom, tworzone na terenie Polski od maja 1919, przy współudziale terenowych rad opiekuńczych Rady Głównej Opiekuńczej. Celem ich działalności było wspieranie dzieci dotkniętych skutkami I wojny światowej, w szczególności przez świadczenie pomocy żywnościowej i odzieżowej, w tym rozdzielanie darów zagranicznych. Początkowo komitety były organizacyjnie związane z RGO i były tworzone przy radach opiekuńczych powiatowych. Jednym z takich komitetów był Powiatowy KPD przy Chełmskiej Radzie Opiekuńczej Powiatowej. Niekiedy komitety powstawały na tym samym zebraniu organizacyjnym co rady opiekuńcze powiatowe, np. w Wilnie, Tarnopolu, Stanisławowie. Agendy RGO wspierały działalność KPD przez pozyskiwanie dotacji m.in. w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej. Komitety podejmowały współpracę także z innymi organizacjami pomocowymi przez przekazywanie środków na dożywianie dzieci. W tworzenie KPD angażowali się również przedstawiciele Misji Amerykańskiej. Od czerwca 1919 KPD działały w strukturach przekształconego z CKPD – Polskiego Komitetu Pomocy Dzieciom. W lipcu 1919 działało 95 komitetów powiatowych, które dożywiały 393 tys. dzieci. Miesiąc później liczba komitetów wzrosła do 134, świadczących pomoc żywnościową dla 607 tys. dzieci (500 tys. polskich oraz 107 żydowskich). Wobec rozluźnienia wzajemnej współpracy między lokalnymi strukturami CKPD i RGO, w sierpniu 1919 obydwie organizacje wydały komunikat w zakresie uregulowania wzajemnych relacji. W dokumencie określono m.in. zakres działań KPD: rozdawnictwo żywności, ubrań i środków lekarskich. W celu usprawnienia działań pomocowych tworzono okręgowe KPD. Według stanu na 1 sierpnia, najwięcej KPD działało w okręgu łomżyńskim – 23 komitety, a także w okręgu lwowskim – 21 komitetów. Na terenie Galicji założono 42 powiatowe KPD. W grudniu 1919, 120 biurom lokalnym organizacji podlegało 230 komitetów. 18.01.1920 Rada Nadzorcza Polskiego Komitetu Pomocy Dzieciom zatwierdziła koncepcję połączenia tej organizacji i jego struktur z Amerykańskim Wydziałem Ratunkowym. W marcu 1920 na terenie kraju działało 190 powiatowych KPD dożywiających blisko 1,3 mln dzieci. Dalszą działalność pomocową prowadzono pod nazwą Polsko-Amerykański Komitet Pomocy Dzieciom.
Źródła: M. Przeniosło, Rady Główne Opiekuńcze w Galicji 1919-1921, Kielce 2014; M. Przeniosło, Pomoc dzieciom w działalności Rady Głównej Opiekuńczej 1915-1921, Kielce 2017; M. Sochala, „Wielka akcja ratownicza” – działalność Polsko-Amerykańskiego Komitetu Pomocy Dzieciom (1919-1922), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 2010, nr 85.
