Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom
Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom – agencja Ministerstwa Zdrowia z siedzibą w Warszawie powołana w celu koordynowania przeciwdziałania i profilaktyki uzależnień – zarówno od substancji psychoaktywnych, jak i uzależnień behawioralnych. Formalnie Centrum utworzono 1 stycznia 2022 w wyniku połączenia dwóch dotychczas funkcjonujących instytucji – Krajowego Biura do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii oraz Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Podstawą prawną tej konsolidacji była ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym zakładająca dążenie do zwiększenia efektywności działań państwa w obszarze zdrowia publicznego poprzez centralizację zadań związanych z uzależnieniami. Zakres działalności Centrum obejmuje profilaktykę, leczenie, rehabilitację oraz politykę przeciwdziałania problemom związanym z alkoholem, narkotykami, substancjami psychotropowymi, nowymi substancjami psychoaktywnymi oraz uzależnieniom behawioralnym – i to zarówno wśród dzieci i młodzieży, jak i dorosłych. Oprócz tych kluczowych zadań instytucja działa także na rzecz przeciwdziałania przemocy domowej w rodzinach, w których występuje problem używania alkoholu lub środków odurzających, w tym wspiera tworzenie standardów i rekomendacji programów profilaktyki z tego zakresu. Do najważniejszych form działania Centrum wymienić należy organizację i ogłaszanie konkursów na zadania z zakresu zdrowia publicznego (w tym profilaktyki uzależnień), udzielanie dotacji na realizację programów profilaktycznych w regionach i gminach, prowadzenie badań nad zjawiskiem uzależnień oraz monitorowanie sytuacji epidemiologicznej czy udostępnianie danych statystycznych i analiz. Wśród raportów i analiz publikowanych przez Centrum można odnaleźć np. Uzależnienia w Polsce, Substancje psychoaktywne – postawy i zachowania czy Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych. W 2024 Centrum przeprowadzało publiczne konkursy m.in. na działania: „Prowadzenie Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia”, „Opracowanie programów reintegracji społecznej i zawodowej dla osób uzależnionych od środków odurzających”, „Utworzenie i prowadzenie Centrów Zintegrowanej Pomocy i Redukcji Szkód” czy „Opracowanie programów terapii dla osób uzależnionych od konopi oraz ich rodzin”. W 2023 łączna kwota środków finansowych przeznaczonych na dofinansowanie zadań z zakresu zdrowia publicznego w konkursach Centrum wyniosła niemal 14,5 mln zł.
Źródła: Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom: https://kcpu.gov.pl/o-nas/ [dostęp: 10.11.2025]; Programy rekomendowane przez KCPU: https://programyrekomendowane.pl/ [dostęp: 10.11.2025]; Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2021, poz. 2469; Serwis Informacyjny „Uzależnienia”, Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom 2024, nr 4; Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 stycznia 2022 r. w sprawie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, Dz.Urz. MZ. 2023, poz. 57.
