Kuchnie Stołecznego Komitetu Samopomocy Społecznej
Kuchnie Stołecznego Komitetu Samopomocy Społecznej – forma pomocy doraźnej świadczonej przez Stołeczny Komitet Samopomocy Społecznej, ustanowiona 14.09.1939 na podstawie uchwały Prezydium SKSS w sprawie tworzenia tanich kuchen. Placówki tworzono w celu dożywiania potrzebujących mieszkańców Warszawy. Początkowo kuchnie zakładano przy schroniskach dla uchodźców oraz dzieci i rodzin. Dożywianie jak i zapobieganie rozprzestrzenianiu się zjawiska głodu na terenie tego miasta stało się głównym zadaniem SKSS w czasie okupacji niemieckiej. Od listopada 1939 SKSS rozpoczął powszechne dożywianie w sieci placówek niosąc pomoc dotkniętym głodem lokalnej społeczności przez wydawanie posiłków w swoich kuchniach. Aby usprawnić świadczenie pomocy żywnościowej, SKSS utworzył Sekcję Kuchen, na czele której stanął Tadeusz Biliński, zaś wiceprzewodniczącym został Franciszek Doleżal. Sekcja ta była odpowiedzialna za prowadzenie kuchen powszechnych oraz samowystarczalnych. Poza tym prowadzono kuchnie dla dzieci i wysiedlonych. Osoby potrzebujące mogły liczyć na bezpłatne posiłki lub za symboliczną cenę. Wśród podopiecznych kuchen były m.in. rodziny korzystające z innych form opieki społecznej, bezrobotne, pozbawione żywicieli, osoby pracujące, emeryci, renciści. Za dostarczanie do kuchen żywności, zakup, magazynowanie, rozdzielanie była odpowiedzialna Sekcja Zaopatrywania. Sekcja ta wprowadziła instytucję opiekunów żywnościowych, wyznaczanych na terenie poszczególnych komisariatów policji. W kuchniach pracował wykwalifikowany personel. Kuchnie dla dzieci były wspomagane przez koła opiekuńcze, zaś zadaniem ich członków było nadzorowanie kuchni oraz zachowywania się dzieci. Dyżurni z zespołów społecznych zajmowali się nadzorem kuchni dla dorosłych. W grudniu 1939 na terenie Warszawy z inicjatywy SKSS działało 12 kuchni powszechnych, 2 samowystarczalne, oraz 29 dla dzieci. W marcu 1940 łącznie działało już ponad 100 kuchni, w tym 49 kuchni Sekcji Opieki nad Dziećmi i Młodzieżą. W drugiej połowie 1940 z kuchni powszechnych SKSS korzystało ponad 25 tys. rodzin liczących łącznie ponad 80 tys. osób. W marcu 1941 funkcjonowało 130 kuchni: 42 powszechne, 20 samowystarczalnych, 9 dla wysiedlonych, 59 dla dzieci. W związku z likwidacją SKSS 31.03.1941 zadania, agendy oraz majątek zostały przekazane 1.04.1941 Radzie Opiekuńczej Miejskiej Warszawa-Miasto. Tym samym Sekcje: Kuchen, Zaopatrywania, Transportowa, zostały połączone w Sekcję Wyżywienia (Dział), w ramach której od listopada 1941 funkcjonował m.in. Wydział Kuchen. Kuchnie dla wysiedlonych oraz dla dzieci przeszły pod zarząd Sekcji Wyżywienia.
Źródła: B. Kroll, Opieka i samopomoc społeczna w Warszawie 1939-1945, Warszawa 1977; B. Kroll, Opieka Rady Głównej Opiekuńczej nad dziećmi i młodzieżą w Generalnej Guberni [w:] Dzieci i młodzież w latach drugiej wojny światowej, red. Cz. Pilichowski, Warszawa 1982; B. Kroll, Rada Główna Opiekuńcza 1939-1945, Warszawa 1985;Regulamin Stołecznego Komitetu Samopomocy Społecznej, Warszawa 1939; M. Kalinowska, Kuchnia dla dzieci przy ulicy Dzielnej 67 [w:] W obronie dzieci i młodzieży w Warszawie 1939-1945, Warszawa 1975.
